— 391 — 



volge heeft hij naar een indirecte schade moeten zoeken en 

 deze, naar hij meent, ook gevonden. Reeds dadelik heeft hij 

 zich afgevraagd, of nu ook, evenals bij de groene luis, bij de 

 witte cacao-luis {Pseudococcus crotonis) een versnelde ontwik- 

 keling, als gevolg van de door de gramangs toegepaste rug- 

 massage met daarbij gepaard gaande voortijdige ontlasting, 

 zou plaats hebben. Dit is niet het geval, want het is hem 

 opgevallen, dat in door gramang-mieren bezochte cacao-tuinen 

 de ontwikkeling der witte cacaoluis-kolonie's juist gewoonlik 

 zeer veel te wensen overlaat (I, p. 45). Per analogiam zou 

 men hetzelfde verwacht hebben, als bij de groene luis, doch 

 merkwaardig genoeg krijgt men bij de witte cacaoluis geen 

 versnelde stofwisseling door het melken der gramangs! 



In verband met de door de gramang veroorzaakte indirecte 

 schade zegt van der Goot het volgende: Nestelen zich nu 

 gramang-mieren in een cacao-tuin, dan worden de zwarte ca- 

 cao-mieren {Dolichoderus bituberculatus) zonder uitzondering 

 meedoogenloos verdreven. Het nut, dat zij stichten, d. w. z. 

 door hun optreden in grote massa's de iïeZopeZ^is verdrijven, 

 vervalt daardoor, omdat de gramang de Helopeltis niet ver- 

 drijft, daar de gramang nooit in zulke grote massa's optreedt 

 als de cacaomier. „En juist in deze meerdere iïeZopeZ^is-bescha- 

 diging (I, p 46), meen ik de em^re reden te moeten zoeken voor 

 het ongunstig voorkomen van cacao-complexen, waarin zich 

 sinds eenigen tijd de gramangs gevestigd hebben. Door een der- 

 gelijke beschadiging toch vallen een aantal jonge vruchtjes 

 vroegtijdig af, krijgen wij den indruk, dat de vruchtzetting 

 minder goed geslaagd is; door dezelfde oorzaak sterven talrijke 

 twijgtopjes in, worden de boomen dus in hun groei gestuit of 

 belemmerd en krijgen wij dat eigenaardige stugge uiterlijk, dat 

 zo vaak aan sterk door Helopeltis aangetaste boomen eigen is." 



Hieruit zou men zeggen, dat van der Goot nu in strijd is 

 met zich zelf, want te voren heeft hij gezegd, dat in het alge- 

 meen de vruchtdracht in gramang-complexen niet minder is 

 dan in zulke, waar de gramang ontbreekt. 



Niet onderzocht is, of de gramang de iouge HelopeltisA^vven 

 niet aanvalt en in dit opzicht nuttig zou kunnen zijn. Het 

 lijkt mij de moeite waard, dat zulks alsnog gedaan werd. 



