— 401 — 



gen, dan moest het aantal der aanzittenden, de bevolkings- 

 dichtheid, binnen zekere perken gehouden worden. 



Van neo-raalthusianistische theorieën of propagandabrochu- 

 res en practijken voorzag men minder gevolg dan van maat- 

 regelen om met een zoet lijntje de gevreesde overmaat van 

 bevolking naar elders af te voeren. 



Van regeeringswege was men gemakkelijk in het verleenen 

 van vergunning tot het aanwerven van contract-koelies voor 

 vreemde kolonies. Ook vond men het goed, dat de Buiten- 

 bezittingen meer en meer Javanen tot zich trokken als contrac- 

 tanten, en de emigratie naar Suriname had onder hoogere 

 aanmoediging plaats. 



Uit dezen tijd, d. w. z. omstreeks 1900, dagteekenen de 

 eerste pogingen om uit de dicht bevolkte Zuid- Kedoeemigran- 

 ten naar Zuid-Soekapoera in de Preanger over te brengen 

 om daar een Javaansche nederzetting te vormen. 



De Zuid-Preanger was spaarzaam bevolkt en veel terrein 

 wachtte daar op ontginning. 



De pas geopende spoorverbinding via Maos-Bandjar maakte 

 het transport gemakkelijk. Men meende, dat het voldoende 

 zou zijn, te zorgen dat de verhuiskosten gering waren en 

 de noodige terreinen werden aangewezen, om een stroom van 

 emigranten naar de Zuid-Preanger te lokken. 



Ook de betere spoorverbinding met het meest oostelijk deel 

 van Java maakte de verhuizing naar Djember en Zuid-Ban- 

 joewangi gemakkelijk, en zoo ziet men in die jaren eveneens 

 een kleinen stroom van emigranten zich oostwaarts begeven. 

 Zulks echter minder met het doel om zich daar ais gezeten 

 landbouwer een bestaan te verzekeren op eigen ontgonnen 

 grond, dan wel om als daglooner geld te verdienen op de 

 ondernemingen, waar een vermeerdering van werkkrachten 

 zeer welkom was. 



Westwaarts, naar de Zuid-Preanger, was de trek geringer 

 en behoefde de emigratie dan ook eenige overreding van be- 

 stuurswege, nu daar geen ondernemingen waren, die een vast 

 loon verzekerden, maar de eigen ontgonnen grond in het 

 levensonderhoud moest voorzien. 



Het waren dan ook niet de beste elementen, die de Javaan- 



Teysmannia, 1915. 26 



