— 409 — 



2e de omstandigheid, dat het zoo lang duurt, voor en aleer 

 de aangeworvenen kunnen vertrekken; velen trekken zich in 

 dien tusschentijd terug om elders werk te zoeken ; 



3e was de tijd van aanwerving minder gunstig; deze viel 

 toen juist samen met den oogsttijd op Java. 



4e is er ook op Java overvloed van werk te vinden en 

 klagen zelfs werkgevers daar over gebrek aan werkvolk; 



5e laten velen zich door de hoogere premies overhalen om 

 als contractant dienst te nemen. 



Uit dit weinige blijkt wel, dat er allengs een geheel andere 

 richting in de kolonisatie was gekomen en nu meer voorzat 

 de ontwikkeling der Lampongs dan wel de onttrekking van 

 de gevreesde bevolkingsovermaat aan Java. 



Voor wij thans de pogingen elders tot kolonisatie in onze 

 Buitenbezittingen nagaan, mag nog eerst een en ander hier 

 ontleend worden aan het Koloniaal verslag over 1913, dus 

 na een tienjarig bestaan dezer eerste en met ruimen finan- 

 cieelen steun opgezette kolonisatie-proef in de Lampongs. 



Zoo wordt omtrent de nederzetting Bagelen, die 145 gezin- 

 nen telt, gemeld, dat uu elk gezinshoofd ^/^ bouw sawah heeft, 

 waarvan de gemiddelde opbrengst is 70 pikoi nat per bouw. 

 Tweede gewassen worden op de sawahs èn uit luiheid èn van 

 wege de drassigheid van den grond niet gecultiveerd. Na 

 den oogst dienen de sawahs als weidevelden. 



Ofschoon voor de lieden van de nederzetting Bagelen alle 

 factoren aanwezig zijn om in goeden doen te komen, zijn er 

 volgens den verslaggever nog maar weinigen, van wie zulks 

 gezegd kan worden. Over het algemeen zijn ze zeer lui, snoeten 

 steeds tot werken loorden aangespoord, zelfs tot het op tijd be- 

 werken hunner sawahs, ten minste wil daarvan iets terecht 

 komen, en mag de noodige controle niet ontbreken. 



De huizen zijn over 't algemeen slecht te noemen, gelukkig 

 is daarin in de laatste jaren, doch niet dan na zeer veel aan- 

 sporing, verbetering te bespeuren. 



In de bijdorpen, die bij deze oudste nederzetting behooren, 

 is het al niet veel beter, overal de klacht van luiheid. Over 

 Koetoardjo wordt nog gemeld: „De Javanen uit dit bi^jdorp zijn 

 niet alleen zeer lui, maar ook bijna allen meer of min ver- 



