- 429 — 



terwijl in de hoofdstukken X en XI in het kort de handel 

 in de cacao en de chocolade-industrie besproken worden. 



Deze keuze en indeeling der stof is een zeer gelukkige. 

 De cacaoplanter in een bepaalde streek, voor de lezers van 

 dit tijdschrift Java, kan gemakkelijk vinden, wat voor zijn 

 toestanden direct van toepassing is, en blijft aan den anderen 

 kant, als zijne belangstelling zoo ver gaat, niet onkundig van, 

 hetgeen elders in practijk gebracht wordt. 



Een tweede, m. i. nog grootere verdienste van dit boek 

 is, dat het den planter wil leeren en, zoo hij de moeite ntjemc 

 het met aandacht te lezen, kan leeren, niet alleen hoe^ maar 

 ook waarom hij de verschillende werkzaamheden moet uit- 

 voeren. 



De schrijver stelt zich zeer terecht op het standpunt, dat 

 niemand alleen door het lezen door het lezen van een boek, 

 hoe voortreffelijk dit ook zij, ooit een goed planter kan wor- 

 den. Daarvoor is practische arbeid noodig. Maar wat de 

 practijk den planter niet kan leeren, en wat hij, wil hij in 

 dezen tijd den strijd om het bestaan kunnen volhouden, toch 

 weten moet, dat is, waarom hij zijn grond en zijn boomen 

 en zijn product zoo en niet anders behandelt. Daarom zijn 

 verschillende werkzaamheden, als wieden, schaduw aanbren- 

 gen, mesten, en fermenteeren meer volledig verklaard, dan 

 gewoonlijk in landbouwkundige handboeken geschiedt. 



Zonder twijfel zijn onder de cacaoplanters op Java reeds 

 verschillende boeken over de cacaokultuur in omloop; daar- 

 naast, of beter nog daarboven, behoort dit boek van een 

 schrijver, wiens woord gezag heeft bij de cacaoplanters op 

 Java, op iedere onderneming een eereplaats in te nemen. 

 Waar sommige boeken aanleiding geven, dat practici met nog 

 weinig ervaring na het lezen er van meenen de wijsheid in 

 pacht te hebben, daar behoeft bij dit boek voor een derge- 

 lijke verkeerde uitwerking niet gevreesd te worden: het kan 

 integendeel juist ook in handen van employé's nuttig werk 

 verrichten. Jammer is het alleen, dat de Engelsche taal 

 misschien voor velen een bezwaar zal zijn en dat anderen 

 door den omvang zich zullen laten afschrikken. De laatsten 

 raceten echter bedenken, dat het een handboek is, dus niet 



