— 595 — 



In de nog maar enkele gevallen, waar werkelijk ook de 

 sawahbouw landhuishoudkundig meer waarde heeft, ziet men 

 dan ook de bevolking gaarne sawahs maken en doet ze heel 

 wat moeite om die te krijgen. En er zijn ook symptomen van 

 een begrip — bij enkelen van de bevolking — van de nationaal- 

 economische waarde van den natten rijstbouw, welk begrip 

 ook doet overhellen naar sawahbouw. 



Dat echter bij de waardebepaling omtrent een of andere 

 cultuurmeihode eenige kleine tamelijk noodlijdende land- 

 bouwdorpjes veel gewicht in de schaal zullen leggen, lijkt 

 me zeer onwaarschijnlijk. Ik vermoed, dat er van energieke 

 en tactische bestuursambtenaren en landbouwkundigen wel 

 wat meer zal uitgaan, vooral als deze zich zooveel mogelijk 

 moeite geven om in de bevolking te komen. Door hen 

 opgeleide landskinderen, die zich ergens als landbouwers 

 vestigen of op andere wijze geïnteresseerd zijn bij den land- 

 bouw, kunnen, dunkt me, meer invloed op de landbouwevo- 

 lutie hebben in deze landen dan de luie en domme kolo- 

 nisten, tegen welke over het algemeen van de zijde der 

 bevolking zekere animositeit bestaat. 



Ten slotte haal ik nog even iets aan uit het artikel van 

 den heer v. Breda de Haan (blz. 418) over een andere wijze van 

 kolonisatie: „Voor een emigreerende pauperbevolking zou een 

 landbouwkolonie wellicht ook nuttig kunnen zijn, maar daar 

 zou dan met toezicht en onder strenge leiding gewerkt moe- 

 ten worden, niet met het vooruitzicht om het individu tot 

 welstand te brengen, maar wel om de kolonie in haar geheel, 

 als het ware deze als een communistische maatschappij be- 

 schouwend, tot welvaart te brengen." 



Dergelijke vorm van koloniseeren is de laatste jaren bij 

 meerderen in de gedachten gekomen, al denken zich niet allen 

 daarbij als einddoel een communistische maatschappij. Het 

 is me o.a. bekend, dat een landbouwkundige, die reeds reizen 

 door Zuid-Sumatra maakte ter bestudeering der landbouw- 

 kundige toestanden aldaar, een dergelijk denkbeeld koestert 

 en dat een ander landbouwkundige, door zijn dagelijksche er- 

 varingen aldaar de behoefte aan kolonisten voor de ontwik- 

 keling van uitgestrekte streken met mooie gronden sterk voe- 

 lende, zijn gedachten eveneens in die richting leidde. 



