- 630 - 



raige hellingea op den grooteri postweg over Java, b. v. 

 dien over der Poentjak vergelijkt, waar blijkbaar de gedachte 

 heelt voorgezeten, om zoo mogelijk langs de kortste lijn den 

 top te bereiken en waar de paarden slechts met de grootste 

 inspanning en met voorspan erop komen. Slechts hoogst 

 zelden wagen auto's er zich op, zij maken liever den grooten 

 omweg over Soekaboemi. De bergwegen op Ceylon zijn 

 aangelegd door Schotsche ingenieurs, die daarin van ouder 

 tot ouder doende waren, terwijl de onze in Nederland geen 

 ervaring in het aanleggen van bergwegen hadden. 



Ik zal de laatste zijn om het beroemde werk van Daendels, 

 het aanleggen van den grooten postweg over Java, niet naar 

 waarde te schatten. Wij zouden het anders gedaan hebben, 

 maar ieder werk moet in het raam van den tijd en in verband 

 met de middelen, waarmede het tot stand kwam, beschouwd 

 worden, en dan moet men erkennen, dat de ijzeren, maar- 

 schalk hier iets grootsch verricht heeft. Allerlei legenden 

 zijn hier nog in omloop over de uitvoering van dezen reu- 

 zenarbeid. Het was toen nog geen ethische tijd en talrijk 

 zijn de menschenlevens, die toen ten offer zijn gebracht aan 

 de noodzakelijkheid. 



Om weer op Buitenzorg terug te komen, ook hier lijden 

 we door de zonden der vaderen. Zoo is de Chineesche wijk 

 gelegen op het hoogste en mooiste punt van Buitenzorg en 

 dit zou zeker de gezondste streek van de plaats moeten zijn, 

 indien de Chineezen niet alles tjopvol gebouwd hadden, zoc- 

 dat er complexen van gebouwen zijn, waar niet voldoende 

 frissche lucht en ook te weinig licht doorgelaten wordt. Ten 

 overvloede stroomt langs en onder de huizen van deze over- 

 volle wijk de Tjibalok, d. i. waterleiding die voor het overige 

 gedeelte van de plaats het spoelwater leven. 



Zooals ik zeide, stroomt dit water gedeeltelijk onder de 

 huizen der Chineezen; hierdoor is toezicht op vervuiling van 

 het spoelwat(!r niet gemakkelijk. Men heeft daar reeds lang 

 van afgezien en allerlei vuil, krengen van varkens, honden, 

 katten enz., komt nu en dan afdrijven. Op sommige gedeelten 

 van den dag is de stank van dat water ondragelijk, vooral 

 voor hen, die in de nabijheid van genoemde wijk wonen. 



