— 633 — 



schaduwde wegen een beschut plaatsje te vinden is, er zich al 

 spoedig een groepje van kleinhandelaars neerzet, die eetwaren 

 en snoeperijen verkoopen, hetgeen veel leven en vuil geeft. 

 En zoo koraen we van zelf op een anderen factor, die het 

 lastig maakt, allerlei maatregelen tot verfraaiing tot en verbe- 

 tering van den gezondheidstoestand te nemen. Wij leven name- 

 lijk in een inlandsche maatschappij, die, om van verfraaiing 

 niet eens te spreken, weinig begrip heeft van gezondheidsleer, 

 die niet alleen niet medewerkt om den toestand te verbeteren, 

 maar waarvan wij veeleer, door vooroordeelen en bijge- 

 loof, tegenwerking te wachten hebben. De Inlanders zullen 

 zich echter, in hun eigen belang, in de nieuwe en betere toe- 

 standen moeten Fchikken, wij zullen hun het nut van gezond- 

 heidsmaatregelen moeten bijbrengen ; wij hebben den duren 

 plicht, de onwilligen op de eene of andere wijze tot medewer- 

 king te dwingen. Vooral door de medewerking van ontwik- 

 kelde Inlanders kunen wij misschien ook in deze wat nader 

 bij het doel komen, i) 



Ik heb hier speciaal iets van de Buitenzorgsche toestanden 

 beschreven, omdat ik die het best ken en omdat hier op Java 

 wel op de meeste plaatsen nagenoeg dezelfde toestanden zullen 

 bestaan. Ik eindig hier mijn minder opwekkend opstel, waaruit, 

 dunkt mij, wel blijkt, dat er algemeene medewerking dringend 

 vereischt wordt om betere toestanden te doen ontstaan. 



In een volgend hoofdstuk hoop ik aan te toonen, hoe men 

 door een doelmatig gebruik van de schatten, die wij hier in 

 de plantenwereld bezitten, veel tot verfraaiingen veraangena- 

 ming van het leven in onze woonplaatsen kunnen bijbrengen. 



H. J. Wig MAN. 



1) Dat zulks kan, blijkt uit het voorstel van het Inlandsch lid van den 

 gemeenteraad te Batavia Soeltan Toemenggoeng, in de vergadering van dien 

 raad van 25 oct. jl. 



Hij wees op de moeielijkheden bij het vaststellen der begrooting, w-aar de 

 gemeente krap in hare fondsen zat en bracht de belangen van den gezond- 

 heidsdienst ter sprake. Namens de Inlandsche ingezetenen bracht hij hulde 

 aan dien gezondheidsdienst, ging in het kort na, wat nog te doen stond, in 

 't bijzonder aanbevelende de aanstelling van meer dokters djawa en van 

 vrouwelijke mantri's, benevens het houden van lezingen met lichtbeelden enz. 

 enz. (Bat, XieKicsbktd, ran 28 Oct ) 



