— 635 — 



effect dier maatregelen ontwikkeling noodig is. Maar wacht 

 men hierop, dan zullen cholera, typhus, dysenterie, malaria 

 elk jaar ontelbare .,blanke kindertjes, oppassende vrouwtjes" 

 uit hun gezinnen wegrukken. Want de toestanden, waar- 

 onder de vrouwtjes, en ook hun mannen, vooral in de groote 

 centra, gedoemd zijn te leven, spotten met elke beschrijving, 

 al zal de toerist het aan de lachende en tevreden gezichten 

 niet merken. Daartoe moet men statistieken raadplegen". 



Indertijd brak een cholera epidemie in Hamburg uit; 

 van de 500.000 inwoners stierven er toen 8200. Deze epidemie 

 bracht geheel Europa in beroering. In Semarang stierven 

 bij de voorlaatste Cholera-epidemie 3500, en bij de laatste 

 5000 menschen van de 100.000 inwoners, dus heel wat meer 

 dan in Hamburg, toch werd er weinig ophef van gemaakt. 



Zooals het in Semarang is, was het in al onze groote 

 steden, wel komt er hier en daar verbetering, maar we zijn 

 nog lang niet waar we wezen moeten. 



Ik moet het hierbij laten ; in genoemd werk worden cijfers 

 gegeven van de slachtoffers van andere ziekten, die den 

 lezer doen rillen. „Volgens de stads-geneesheeren te Sema- 

 rang heerschen daar de volgende volksziekten ; cholera, 

 dysenterie, malaria, nüjnwormziekte, pokken, typhus, tuber- 

 culose". „Het schijnt dat vooral de mijnwormziekte op" 

 Java een geweldige verspreding heeft. Dr. Kiewiet de -Jonge 

 spreekt van cijfers van 28.000.000! Niemand minder dan 

 de arts van de Senemba-Maatschappij Dr. Kuenen zegt te 

 vermoeden, dat deze ziekte verantwoordelijk is voor de 

 laksheid en de traditioneele langzamheid van den Javaan. 

 Hij zegt overtuigd te zijn, dat ze een der grootste gevaren 

 voorstelt, die de geheele bevolking bedreigen," dat deze kwaal 

 met de malaria de oorzaken zijn, dat de Javaan zoo weinig 

 weerstandsvermogen tegen allerlei andere ziekten heeft en 



er zoo spoedig onder bezwijkt. 



W. 



Teysmannia, 1915. 41 



