— 6S9 — 



zijn er altijd wel enkele aanwezig. Waarom vermenigvuldigen 

 deze zich niet sterker, waarom vormen zij geen „centra"? 

 (Zie noot 6). 



2o. Koffie-tuin met gr. 1, en zonder gramang. i) Dat deze 

 tuinen voorkomen, is reeds sub lo gezegd. Waarop het thans 

 bijzonder aankomt, is het feit, dat ik in den loop van vijf 

 of zes jaren geen behoorlijk onderhouden kofïie-aan plant van 

 eenige uitgestrektheid heb gezien, die dik onder de gr. 1. zat, 

 zonder dat er mieren bij in het spel waren. Om het te her- 

 halen : wanneer de gramang ontbreekt, dan blijft dooreengeno- 

 men de gr. luizenplaag binnen dragelijke grenzen ! Dit feit 

 heb ik zóó vaak waargenomen, dat ik niet kan begrijpen, hoe 

 dit aan de oplettendheid van K. heeft kunnen ontgaan. 



3o. Koffie-tuin zonder gr.1. en met gramang. Deze combi- 

 natie bestaat niet; wij behoeven er dus niet op in te gaan. 



4o. Koffie-tuin met gr.1. en met gramang. Dit is de meest 

 algemeene combinatie. Mijn waarneming is, dat, waar de gra- 

 mang in koffie-tuinen optreedt, de gr.1. in den regel zich 

 sterk uitbreidt. Zoo zien wij steeds, dat in alle koffie-tuinen, 

 waar veel gramangs voorkomen, de gr.1. een ware plaag vormt. 



Natuurlijk doet zich ook het geval voor, dat in een bepaal- 

 den koffie-tuin slechts weinig gramang. aanwezig zijn. Het 

 geringe aantal grmgs verdeelt zich dan niet zoodanig, dat zij 

 zich gelijkmatig over alle boomen verspreiden, doch zij bepa- 

 len zich dan tot enkele, min of meer naast elkaar staande 

 boomen, die sterk bezocht worden, terwijl de andere boomen 

 er practisch vrij van zijn. 



Dit geval is nu ten opzichte van het gedrag der gr.1. bij- 

 zonder instructief: terwijl zij 'op alle gramangvrije boompjes 

 wèl vóórkomt, echter over het algemeen slechts in zoo'n ge- 

 ring aantal, dat zij practisch van geen of weinig belang is, 

 treedt zij op alle door gramangs bezochte boomen geregeld in 

 grootere hoeveelheden op. Dit is zoo opvallend, dat men vaak 

 reeds op eenigen afstand in een koffie-tuin, waar de gramang 

 slechts sporadisch optreedt, de „gramang boomen*' kan herken- 

 nen, daar zij zwart zien tengevolge van de sterkere roetdauw- 

 ontwikkeling. 



1) Bij nitzondorinir ook andere, do ijranian? vervaiiifende miereu 



