— 640 — 



Men zou kunnen zeggen, het is de gramang, die aan de sterkst 

 met luizen behepte boomen de voorkeur geeft. Dit is echter 

 weinig waarschijnlijk, want dan zou men ook dergelijke byzon- 

 der sterk door luizen aangetaste boomen moeten tegenkomen, 

 waarheen de gramangs hun weg nog niet gevonden hebben. 

 Dergelijke boomen heb ik echter niet kunnen vinden, en ik 

 houd het er voor, dat eerst door de ainwezigheid der gramangs 

 de ontwikkeling der gr. 1. een sterke vlucht heeft genomen. 

 Indien de gramang voor de ontwikkeling der gr.1. onverschillig 

 was, dan moest men boomen kunnen vinden met weinig gr.l. 

 en veel gramangs. Ook dit is mij niet gelukt! 



Wanneer ik nu nog vermeld, dat het mij bekend is, dat de 

 groene luis weer binnen dragelijke grenzen teruggekeerd is, 

 nadat de gramang uit een kof fie-tuin verdwenen was, (hetzij 

 van zelf, hetzij tengevolge van een intensieve bestrijding), 

 dan mag ik dit gedeelte mijner uiteenzettingen wel besluiten 

 met te zeggen, dat ik gegronde redenen heb om te veronder- 

 stellen, dat de gramang in koffie-tuinen een hoogst schadelijk 

 insect is. Haar schadelijkheid is slechts indirect ; zij bestaat 

 daarin, dat zij de vermenigvuldiging der gr. 1. op een opval- 

 lende wijze in de hand werkt! 



Lijnrecht tegenover deze opvatting staat de raeening van K. 

 Deze onderzoeker verkondigt zelfs, dat de gramang nuttig 

 is, en dat elke cent, ter har er bestrijding uitge- 

 geven, weggegooid geld is! 



II. DE ONDERZOEKINGEN EN WAARNEMINGEN VAN 

 K. OMTRENT GR. L. EN GRAMANG. 



Wij moeten nu nagaan, op welke wijze K. tot een zoo stellig 

 geuite bewering komt, en zijn daarom genoodzaakt om in de 

 eerste plaats zijn voornaamste publicatie over het onderhavige 

 onderwerp n. 1. Mededeelingen van het Besoekisch Proefsta- 

 tion No. 46, getiteld: „Onderzoekingen en beschouwingen 

 over eenige schadelijke schildluizen van de Koffiecultuur 

 op Java", aan een nauwkeurige beschouwing te onderwerpen. 



Wij zullen zoo te werk gaan, dat wij den inhoud dezer 

 publicatie bladzijde voor bladzijde bespreken. Wij voorzien de 

 uiteenzettingen van K., die ons aanleiding geven tot opmer- 



