— 651 — 



Men overcuige zich uit het ondervolgende hoofdstuk van 

 de wijze, waarop wij onze proeven hebben ingericht om den 

 invloed der graraang op de ontwikkeling der gr. I. na te gaan, 

 en van de zeer in het oog vallende resultaten, die onze proe- 

 ven hebben opgeleverd ! 



Proeven zooals de onze zijn nogal tijdroovend en vooral 

 in den beginne moeilijk. Het duurt eenigen tijd, voordat 

 men een goede methodiek heeft gevonden. In den betrek- 

 kelijk korten tijd, na afloop waarvan K. het eerst zijn waar- 

 nemingen over gr. 1. en gramang heeft bekend gemaakt (October 

 1914, zie Mededeelingen van het Besoekisch Proefstation 

 no. 13 blz. 23 en 24), kan K. onmogelijk afdoende, verge- 

 lijkende proeven genomen hebben ! 



De onwaarschijnlijkheid, dat aan zijn voormelde proeven 

 eenige waarde toekomt, wordt nog daardoor versterkt, dat 

 twee zeer bevoegde onderzoekers, die met den door K. 

 aanbevolen „isoleeringslijm" in Indië proeven hebben genomen, 

 mij vejzekeren, dat deze lijm niet aan het doel beantwoordt, 

 daar zij binnen kort hard wordt. 



Ik aarzel dan ook niet, ronduit te verklaren, dat aan de 

 „isoleeringsproef" van K. niet de minste waarde te 

 hechten is. De uit de resultaten dezer proef door K. afgeleide 

 gevolgtrekkingen zijn volstrekt voorbarig en geheel 

 onjuist, wat mot alle zekerheid blijkt, wanneer men de 

 resultaten onzer proefnemingen (Hoofdstuk III) daarmede ver- 

 gelijkt ! 



Noot 18). Weliswaar zijn wij het met K. in zoo verre 

 eens, dat ook wij weten, dat de gr. 1. door de gramang noch 

 overgebracht noch direct gekweekt wordt. Wanneer nu echter 

 bij de planters de meening heerscht. dat de gr. 1. door de 

 mieren wel gekweekt wordt, dan is de oorzaak deze, dat de 

 planter alleen het eindresultaat waarneemt, n. 1. dat 

 de ontwikkeling der gr. 1. toeneemt, zoodra de gramang er 

 bij komt. Dat dit werkelijk het geval is, daar zijn wij door 

 en door van overtuigd, daar wij dit verschijnsel niet alleen 

 telkens weer hebben waargenomen, maar ook onze proeven, 

 waarover wij nog spreken zullen, op volmaakt ondub- 



Teysmannia, 1915. 42 



