— 653 — 



zij als haar prooi wegsleept en sommige andere mieren, b. v. 

 de zwarte Cacaoraier, waarmede zij aan het kibbelen gaat 

 om deze concurrenten te verflrijven! 



Maar blijkbaar kan K. ook nog op andere wijze aan toonen, 

 dat de gramang een „roofmier" is, hij zegt n. 1.. dat men 

 het „0. a." kan constateeren op de wijze, zooals hij dat ge- 

 daan heeft. Gaarne vernam ik nog, op welke andere wijze, 

 en ik maak mij sterk om de onhoudbaarheid van alle andere 

 beweringen van K. dienaangaande nog gemakkelijker dan 

 deze aan te toonen. Zie ook noot 24. 



Noot 20). Trouwens wat betreft de verhouding van de 

 verschillende sluipwespjes en de gramang, zoo eenvoudig 

 als K. dat voorstelt, is de kwestie zeker niet. Wij zijn het 

 met hem eens, dat gr. 1. door Encyrtus c. s. worden gepara- 

 siteerd, ook wanneer zij door gramangs bezocht worden. 

 Maar heeft K. wel eens vergelijkende proeven op behoorlijke 

 schaal genomen of anderszins onderzoekingen verricht om 

 na te gaan, hoe de sluipwespjes zich gedragen, wanneer zij 

 de vrije keuze hebben tusschen gr. 1. op koffieboompjes met 

 gramangs en op zulke zonder gramangs? Wel neen, dergelijke 

 proeven heeft K. natuurlijk niet genomen, hij is stellig niet 

 eens op het denkbeeld gekomen, dat de uitkomsten zouden 

 kunnen verschillen ! Wij hebben die proeven wèl genomen 

 en kunnen op grond daarvan verzekeren, dat de sluipwespjes 

 verre de voorkeur geven aan gr.l zonder gramang! Wij heb- 

 ben een groot aantal koffie-boorapjes, die met gr.1. behept 

 zijn en waarvan om beurten de eene wèl en de andere niet 

 door gramang bezocht zijn, in ob?ervatie, en volgens onze tot 

 heden (medio October) loopende cijfers ziin op de booraen 

 zonder gramangs 16 maal zoo veel gr.1. door sluipwespjes ge- 

 parasiteerd (in verhouding!) als op de boomen met gramangs! 

 (Zie Hoofdstuk III). Verdere bijzonderheden te vermelden 

 blijft voorbehouden aan onze hierover nog uit te geven 

 publicatie. Echter zij er slechts op gewezen, dat de resul- 

 taten onzer proef (die nog in gang is-) zoo geïnterpreteerd 

 kunnen worden, dat de uitwerking der op Java inheemsche 

 sluipwespjes bij afwezigheid van gramangs 16Xo''00töf zou 



