— 655 - 



Iq tegenspraak met dit feit, dat eiken planter maar te goed 

 bekend is en dat wij honderden keeren hebben waargenomen, 

 wil K. het blijkbaar zoo voorstellen, alsof de toestand deze 

 was: hoe meer gramang, hoe minder roetdauw! Dat moet 

 ik tenminste uit zijn gezegde „de hoeveelheid roetdauw en de 

 daardoor veroorzaakte schade is afhankelijk van het aantal Pla- 

 giolepis-mieren'' opmaken! Neen, het is eerder juist andersom! 



Maar eenvoudig is de kwestie van de roetdauw-vorming 

 voorzeker niet. Want gedeeltelijk heeft K. gelijk; inderdaad 

 is de toestand deze : wanneer men een aantal koflfieplanten 

 met gr.1. en gramang gadeslaat tegelijk met ongeveer even 

 veel en even oude gr.1. op koftieplanten zonder gramang, dan 

 ziet men, dat de „graraang-boompjes" aanvankelijk langer vrij 

 van roetdauw blijven. Maar het duurt niet lang, ofderoet- 

 dauw-ontwikkeling laat ook op de gramang-boompjes niets 

 te- wenschen over. Ik kan dus aan de aangehaalde bewering 

 van K. slechts geringe waarde hechten en zie volstrekt geen 

 bijzonder nut der gramang daarin, dat zij de roetdauwvorming 

 in geringe mate tegenhoudt, beter gezegd vertraagt. Bij slot 

 van zaken zitten de gramang-boomen toch onder een dikke 

 laag van zwarte schimmel ! 



Men kan de zaak echter ook van een ander standpunt 

 uit beschouwen, indien men n.1. er van uitgaat, dat er- 

 gens op een koffie-boompje een kleine kolonie van gr. 1. 

 voorkomt, zonder dat deze door gramang worden bezocht. 

 Vooral wanneer de gr. 1. dicht gedrongen naast elkaar 

 zitten, treedt inderdaad spoedig roetdauw op, en zelfs nog 

 eenige andere schimmels, vooral een donkergrijsgroene schim- 

 mel (misschien een Mucoracce), die sterk woekert. Het 

 optreden dezer schimmels is beslist nadeelig voor 

 de ontwikkeling der gr. 1., zooals bij onze proefnemingen 

 duidelijk gebleken is. Zij hebben in deze schimmelmassa 

 vaak een kwijnend bestaan, ontwikkelen zich gedeeltelijk 

 tot minder krachtige individuen, die veel minder nakome- 

 lingen voortbrengen, en gaan stellig ook gedeeltelijk te gronde. 

 Indien ik nu met evenveel vrijmoedigheid en stelligheid mij 

 een oordeel vormde als K., dan zou ik kunnen zeggen, dat 

 de gramang juist s c h a d e 1 ij k is door het vertragen der 



