— 686 — 



ven is aan de ontwikkeliag van twee of drie zaden, is dat 

 tocti niet altijd de oorzaak. 



In Augustus 1913 ontving ik, door de welwillendheid van 

 den heer J. G. H. de Voogt te Weltevreden, van de onderneraing 

 Serangdjaja op Sumatra een tweetal klappers, die beide drie, 

 voor het meerendeel reeds sterk ontwikkelde, manshooge 

 -spruiten droegen; slechts bij één der exemplaren was één 

 der spruiten zeer achterlijk. Uiterlijk geleken zij geheel op 

 'het in Te3'smannia afgebeelde, door dr. Berxard vermelde 

 exemplaar. De noten werden gedurende mijn verloftijd in het 

 Botanische Laboratorium te Leiden doorgezaagd en toen bleek 

 het, dat ze slechts één hok bevatten, waarvan de binnenzijde 

 door de overblijfsels van het kiemwit als met een korst 

 bedekt was. Br moet dus slechts één zaad aanwezig geweest 

 -zijn. Na verwijdering van den vezeligen buiten- en midden- 

 "wand der vrucht was het niet moeilijk, vast te stellen, dat 

 slechts één der drie kiemgaten door één enkel steelvormig deel, 

 <ie zaadlob, doorboord was. Er blijft ter verklaring dus niets 

 anders over dan aan te nemen, dat het stengeltje der kiem- 

 plant zich reeds in het begin vertakt heeft. De planten waren 

 ■echter reeds veel te groot om te kunnen vaststellen, op 

 welke wijze die vertakking heeft plaats gehad. 



Het laatste en zeker niet het minst merkwaardige geval, 

 dat ik hier te vermelden heb, betreft een voorbeeld van 

 jeugdbloei. De éénjarige kiemplant werd door den heer J. 

 L. Dommers in Januari 1914 op het eiland Kemirian, waar 

 ze bij de eilandbewoners in een graad van heiligheid stond 

 en door uitvarende visschers werd bewierookt, aangetroffen 

 •en aan het Departement van landbouw, nijverheid en han- 

 del toegezonden. 



De vrucht had de normale grootte, en was, om welke reden 

 is mij onbekend, van onder en van boven recht afgesneden. 

 ■Ook viel het op, dat de vrucht niet, zooals bij kiemende klap- 

 pers, naar ik meen, meestal het geval is, een meer of minder 

 horizontale houding had, doch rechtop stond. De wand was 

 op de gewone wijze door verscheidene stevige wortels door- 

 •boord. De plant droeg 11 bladeren, waarvan de laagste en 



