— 769 — 



taten werden verkregen. Het is daarom goed, er niet te 

 veel waarde aan te heciiten. 



Bovendien wordt deze bacterie eerst virulent, nadat men 

 ze herhaaldelijk van sprinkhaan op sprinkhaan heeft over- 

 geënt. i) Daarmede is echter zoo veel tijd gemoeid, dat 

 onze sprinkhanenplaag allicht geëindigd zou zijn nog voordat 

 de Ccccobaccühis acricliorum eindelijk op volle kracht was ! 



2). Dierlijke parasietev. 



Alhoewel sprinkhanen in het algemeen sterk zijn bloot- 

 gesteld aan de aanvallen en vervolgingen van zeer verschil- 

 lende vijanden uit het dierenrijk, en zij in het bijzonder 

 veel last ondervinden van z. g. „speciale" parasieten, is 

 men er tot heden niet in geslaagd, den een of ander dezer 

 talrijke vijanden met tastbaar resultaat kunstmatig tegen 

 de plaag toe te passen. Wel heeft men in verschillende 

 landen speciaal met het oog op de sprinkhanen de vogel- 

 beschermingswetten herzien, resp. dergelijke wetten in het 

 leven geroepen, maar zoo ver zijn wij op Java helaas nog 

 niet. Daarentegen is op Java indertijd door Dr. Zimmermann 

 een vermeldenswaardige poging gedaan om n. 1. het sluip- 

 wespje, dat de sprinkhaueneieren aantast, kunstmatig los te 

 laten. Daarop komen wij straks nog terug. 



Overigens kan niet ontkend worden, dat de verschillende 

 vijanden der sprinkhanen invloed hebben op het ontstaan en 

 den afloop der plagen. Het is daarom niet van belang ont- 

 bloot, over deze vijanden eenige bijzonderheden te vermelden. 



De vogelwereld schijnt mij zeer weinig betrokken te zijn 

 bij het optreden onzer sprinkhanen. Ongetwijfeld zullen 

 allerlei insecten-etende vogels hun best doen ; dat het nu echter 

 tot een opeenhooping van deze vogels in de sprinkhanenstreken 

 komt, heb ik niet kunnen opmerken. In^het geheel scheen mij 

 het vogelleven in de door sprinkhanen geteisterde boschstreken 

 niet veranderd, zelfs kraaien ontwaarde men niet bijzonder 

 talrijk. Dit is wel merkwaardig, wanneer men zich herinnert, 

 in welke reuzenhoeveelheden kraaien tijdens meikeverjaren 

 in Europa van heinde en verre bij elkaar komen om te profi- 



1) Zie referaten in Teysmannia XXIIi (1912) p. 396; XXIV (1913) p. 594; 

 XXV (1914) p. 508. 



