— 770 — 



teeren van den disch, dien de natuur zoo rijk gedekt heeft. 

 De administrateur eener rubber-onderneming in het Madioen- 

 sche vertelde mij, dat volgeus zijn waarnemingen kraaien 

 slechts langzaam er toe overgaan, sprinkhanen te eten, zon- 

 der voor dit kostje bijzondere voorliefde aan den dag te 

 leggen ! 



Niet veel beter is het gesteld met de medewerking der 

 overige gewervelde dieren in den strijd tegen de sprinkhanen- 

 plaag. Kleine roofdieren, zooalsde loèwak e.a., zullen deze 

 insecten denkelijk wel lusten, en apen zullen bovendien uit 

 speelschheid menig sprinkhaantje met hun ondeugende vingers 

 uit elkaar plukken, maar niemand zal daarvan veel uitwerking 

 verwachten. Dan lijkt me de mensch nog een betere „bond- 

 genoot", althans voor zoo ver het den „bruinen broeder" geldt; 

 die eet ze tenminste behoorlijk. Inderdaad worden sprinkha- 

 nen algemeen door de Inlandsche bevolking op Java als voed- 

 sel gebezigd. Zelfs worden de insecten, aan touwtjes geregen, 

 des ochtends op de passers verkocht. Zij moeten op ver- 

 schillende wijze genuttigd worden, meestal slechts als toespijs, 

 daar zij, bij groote hoeveelheden genoten, maag-aandoeningen 

 veroorzaken. Angstvallig wordt er op gelet, dat geen door 

 Metarhizium gedoode sprinkhaan in het kostje terecht komt, 

 deze moeten n.1. zoo bitter wezen, dat zij het geheele gerecht 

 bederven ! 



Van de rol, die sommige lagere gewervelde dieren, zooals 

 padden en hagedissen, tegenover de sprinkhanen spelen door- 

 dat zij ze eten, weten wij helaas zoo weinig af, dat er niet 

 veel over te zeggen valt. Over het algemeen zullen zij wel 

 niet talrijk genoeg aanwezig zijn om in noemenswaardige 

 mate tot de vermindering der plaag bij te dragen. 



Gaan wij nu over tot de bespreking der ongewervelden, 

 die ten koste van onze sprinkhanen leven, dan kunnen wij 

 ons bepalen tot de uitvoerige bespreking van eenige insecten, 

 die als speciale parasieten onzer sprinkhanen in aanmerking 

 komen en op de plaag vermoedelijk in niet onbelangrijke 

 mate invloed hebben. Zij hebben dus alle aanspraak op onze 

 belangstelling. Vooropgesteld zij, dat sprinkhanen bijna over- 

 al hun parasieten uit de groep der insecten hebben, alleen 



