— 795 — 



Hij voegt er aan toe, dat dit zeker niet het meest voorkomende 

 effect van den bliksem is, dat het niet meer dan natuurlijk is dat 

 het alleen vóór den regen kan gebeuren, en dat, naar het schijnt, 

 alleen klappers op erven in grootere plaatsen, die nauwelijks leven 

 kunnen en meer droge bladen bezitten, het verschijnsel vertoonen. 



Referent kan hier nog twee gevallen bijvoegen, die hem door 

 betrouwbare ooggetu'gen werden medegedeeld. Een dier twee ge- 

 vallen betrof een klapper in Buitenzorg, die tijdens een zwaren re- 

 gen getroffen werd, en een oogenblik in vlammen gehuld was om 

 daarna door den regen weer gebluscht te worden. 



2e Mechanische beschadiging door de hitte. 



De schrijver vermeldt verschillende gevallen, dat klappers — soms 

 meerdere bij elkaar — van hun kroon beroofd werden door het in- 

 slaan van den bliksem. In een geval waren er twee gaten in den 

 stam op 4 en 6 meter boven den grond, waar de vezels in losse bun- 

 dels uitpuilden. 



Referent kan ook van dit soort van beschadigingen enkele voor- 

 beelden noemen. 



In een groep klappers te Buitenzorg werden door het inslaan van 

 den bliksem 3 boomen geheel gedood, zoodat de bladen geheel 

 verdroogd waren, terwijl van de omringende boomen de naar de 

 doode toe wijzende bladeren allen verdord waren. 



Dergelijke schade werd ook op een onderneming door referent 

 waargenomen bij andere boomen. In een cacao-aanplant onder ka- 

 pok, waar bovendien nog enkele andere boomen tusschen stonden, 

 waren pleksgewijze 5 tot 10 kapokboomen gedood, terwijl van de 

 omringende boomen ook de naar de doode gerichte takken gedood 

 waren; de er onder staande cacao was eveneens geheel of gedeelte- 

 lijk gedood, naar gelang ze meer of minder in het centrum stond; 

 de andere boomen evenzoo. 



Een zeer sprekend voorbeeld van mechanische beschadiging werd 

 eveneens door referent op een onderneming waargenomen, waar 

 van een mindi-boom van den ondersten tak af tot op den grond 

 een breede strook bast met eenige centimeters van het onderlig- 

 gende hout was afgesprongen. 



3e. Het bloeden van den stam. 



Dit is volgens Petch het meest gewone gevolg van bliksembe- 

 schadiging bij klappers. Op talrijke plaatsen zweet de stam een 

 vocht uit, dat in roodbruine strepen op den bast opdroogt. Petch 

 zelf heeft verschillende van deze gevallen waargenomen. 



Als algemeene samenvatting meent hij het volgende te mogen 

 geven als het effect van bliksem op klappers: 



