Qvaestiones Terentianae. IS 



superior, est, et nostra aetate tibiae graves, velut qvae sunt in organo pneu- 

 matico, non modo longiores, secl etiam crassiores, qvam acutae, esse soient, 

 sane videtur ea tibia, cui lingula ex inferiore segmento, id est crassior, fuit, 

 tota crassior fuisse, id est gravior; qvae argumentatiouis via non fugit Wil- 

 mannsium, sed immerito ab eo despecta est*). — Ut est apud Censorinum 

 1. c. : tibiae incremcnto longitudinis fiimt graviores, ita et ratio eviucit et 

 nostrorum temporum usus docet necesse esse, tibiae graves longiores acutis 

 sint. Qvocirca ad omnem litem de sonis tibiae dextrae et sinistrae dirimen- 

 dam nihil opus esse videatur aliud, qvam ut monunientorum imaginibus alter- 

 utra opinio sine ulla repugnantia confirmetur. Et qvia ad sonum impares 

 tibiae ad visum etiam numéro foraminum discretae (Fest. p. 109 Muell.) fu- 

 erunt**), atqve de foraminibus vicinis ori inflantis somis acutus emittitur, 

 de longinqvis autem et termino proximis gravior (Macrob. 1. c), exspectan- 

 dum erat, ut ab bac qvoqve parte res monumentis plane illustraretur. At 

 horum conqveramur incoustantiam. Interpretationi nostrae loci Varroniani, 

 qvi est in primo libro de re rustica, confirmationem adjecimus e pictura Her- 

 culanensi. Ecce autem etiam Wilmannsius ad testimonium veritatis suae de 

 tibiis sententiae imagines monumenti cujusdam cum Macrobii iisdem verbis vo- 

 cavit. Nam inter figuras, qvae in pariete antri sepulcralis Cyrenaici pictae 

 inventae sunt, duae tibicinae binis tibiis canunt, e qvibus tibiis utraqve dex- 

 tra re vera propius ad terminum, qvam laeva, minus prope, qvam baec, ad 

 lingulam accedentia opercula foraminum habet ***). Hoc ille magno docu- 

 mento esse putat, sed jure valde dubitare licet, numqvid ad rem pertineat. 

 Primum enim in utraqve figura ambae tibiae longissimae sunt, ut gravem so- 

 num a nulla tali abjudicaveris, et altero loco non discernitur, utra tibia for- 

 tasse longior sit, qvia ipsi termini non dispiciuntur, altero autem dextra si- 

 nistram tam perpaulo superat, ut dissimiliter promotae, sed ad longitudinem 

 aeqvales haberi recte possint. (Neqve de longitudine earum qvidqvam vir 

 doctus). Deinde utraeqve tibiae, etsi foramina obliqva magnis paxillis longo 

 ordine occlusa sunt, inflantur, et ob eam causam aut huc referendum est illud 



*) Hoc, qvod contra opposuit, nihili esse ceusuerim: „Sed quamquam inferior interuo- 

 dii pars paullo crassior est quam superior, foramen partis inferioris, siquidem ex nostra arun- 

 dine de lacus Orchomenii arundine conicere licet, paullo angustius est, ita ut ratiocinatio modo 

 prolata plane evertatur." — De tibiarum foraminibus, per qvae soni exibant, Macrobius 1. c. 

 adjecit: item acutior (sonus emittitur) per patentiora foramina, gravior per angusta. 



**) Nimirum, opinor, plura in longiore tibia foramina erant, qvam in breviore. 



***) Vide Wieseleri Theatergehäude und Denkmäler des Bühnenwesens hei den Griechen 

 und Römern^ tab. XIII, imag. 2. 



