Qvaestiones. Terentianae. 17 



supplicare sine hostiis: qvo in sacrificio projecta sunt in ignem accensum 

 tura, p'mgves facientia flammas (Ovid. Trist. V. 5. 11), et a stridentibiis et 

 alte emicantibus, cum vinum infunderetur, flammis bonum omen petitum est 

 (Ovid. sq. vers, et Heroid. XIII. 114 sq., Virg-. Geo. IV. 379 — 386). Neqve 

 hoc sine tibicine fiebat in aedibus sacris aut ad exstructa altaria ac ne in 

 domibus qvidem et conviviis privatis *), verum eodem tempore tibia turaria 

 laete sonuisse videtur, ob eam causam, qvod laetos sonos fuderit, ad féliciter 

 auspicandum usurpata **). In vulgaribus qvidem coenis privatis, cum, mensa 

 secunda apposita, libatio vini fieret, tus qvoqve adhibitum commemorari non 

 video: sed in tali coena, qvalem cogitavit tloratius, cum senatusconsulto jus- 

 sum esset, ut Augusto priucipi etiam in privatis conviviis aeqve ac diis libare- 

 tur (Dio Cass. LI. 19), qvomodo vult poeta, ut Itali per singulas domos ad 

 canendas Juliae gentis laudes accédant rite deos prias apprecaii, nisi cum 

 prece turc et vino in foco laribus ***) et diis praesidibus datis? Qvod ut- 

 cumqve est, nunc tarnen multo clarius intelligitur poetam carminum conviva- 

 lium postea more vetusto canendorum comités tibias Lydias, non modo lae- 

 tas illas et convivales, sed etiam, qvando usus erat, sacras et turarias, re- 

 tineri justo jure atqve fortasse — qvoniam ad tibicinem olim hujuscemodi 

 carmina cantata erant (v. ex. c. Cic. Tusc. I. 2 et IV. 2) — instituto anti- 

 qvo velle. 



Attuliraus jam ea, unde super ratione et differentia trium generum tibi- 

 arum, imparium dico et dextrarum sinistrarumqve, Judicium repeti possit;, ex- 

 ceptis ils, qvae ad omnes Terentii comoedias et ad unam Plauti, qvae est 

 Stichus, de harum fabularum tibiis prodita et cum ipsis fabulis comparanda 

 sunt: qvam rem Boeckhius etiam attigit, verum ita, ut nulla cantica considera- 

 verit, sed modo ingenium universum comoediarum Terentii, idqve verbis per- 

 paucis. Nos ad veritatem adducta putari, qvae adhuc a nobis disputata sunt. 



fortasse non tubae sunt, sed longissimae tibiae). — V. etiam tab. LXIX (ubi destra tibia 

 non ita longa, sinistrae inferior pars poue tergum camilli abscondita est) et LXXI. 1. 



*) Hoc testatur Plutarchus Symposiac. VII. 8. 4, ubi, acroamata coenarum dijudicans, di- 

 cit: rôv â' avXov oùôÈ ßovko^evoLg ctnäöaö&ai rijs rcant^rjg loxiv ai yaç 6%ov8al no- 

 9ov6iv avrov äfia tå oncpccva. 



**) Etiam Bartholinus turariis tibiis Romanos usos esse credit, „cum tlius in aram in- 

 derent nec immolarent hostias." Cfr. supra p. 12, annot. 2. 



***) Horat. C. IV. 5. 29 — 36: Condit qvisqve diem collibus in suis Et vitem viduas 

 ducil ad arbores; Hinc ad vina redit laeius et alteris Te mensis adhibet demi. Te multa 

 prece, te proseqvitur mero Defuso pateris et laribus tuum Miscet numen, uti Graecia Casto- 

 ris Et magni memor HercuUs. 



3 



