Qvaestiones Terentianae. 23 



Donatus in verbis allatis et in aliis, qvibus de actibus distribuendis praeci- 

 pit, non tam spectatorum qvam legentium rationem habuit*), tamen ex iis, 

 qvae dicit, et e loco qvodam Euanthii **) satis superqve apparet qvinqve actus 

 inter se distingvere liorum qvidem gramraaticorum aetate perdifficile visum 

 esse, qvae difficultas sicut nulla fuisset lectoribus, si in libris distinctio ac- 

 tuum constante!- iudicata esset, ita nulla spectatoribus, si semper inter actus 

 tibiae intervenissent. Sed haec relinqvitur qvaestio, itane fuerit iis tempori- 

 bus, qvibus ambo hi grammatici vixerunt, an ab initio. Et videtur sane 

 amissa potius, exemplaribus librorum depravatis et raro in scenam delatis 

 fabulis, notitia hujus rei grammaticorum tempore fuisse, oblitteratus tum etiam 

 cum rebus aliis intercinendi ille mos ***), qvam ob eam causam, qvam Do- 

 natus memorat, a poetis res sic esse instituta ****). Hoc vero utcumqve exi- 



tatum significans" (canticum lioc loco, ut inteidum fit, in universum designat Carmen cantu 

 perseqvendum). Nam constat actuum separationem enatam esse in fabulis Graecis ex earum 

 per cliori cantica partitione; poetae autem comici choros comoediis subtraliere coeperunt, lo- 

 cum eis relinqventes (verba sunt Euanthii, qvae vide in fine annotationis post hane qvartae), 

 i. e. intervalla inter partes fabulae, inter binos actus, facientes. 



*) Id perspicitur de verbis aUatis et ex iis, qvae proxime haec antecedunt, et ex his, 

 qvae ibi seqvuntur: Confundit saepe lectorem id, qvod persona in superiori scaena desinens 

 et in proxima incipiens loqvi non inlelligilur ingressa. 



**) Be tragoedia et comoedia (Terent. ed. Klotz, tom. I. p. XIV): Postremo ne locuin 

 qvidem reUqvernnt (choro poetae) : qvod Latini feccrunt comici, undc apud il/os dirimerc ac- 

 tus qvinqveparlilos difficile est. 



■■■**) Hoc Donati ad Andr. IV. 3. 1 et testimonio est actas esse etiam illis temporibus 

 comoedias veteres et ostendit magnas in agendis fabulis mutationes tum esse factas: Vide 

 non minimas partes in liac comoedia Mijsidi allribui, hoc est personae femineae, sive haec 

 personatis viris agitur, ut apud veteres, sive per muUerem, ut nunc videmus. 



****) Dicit Donatus in praef. Enmichi: Actus satte implicatiores sunt in ea, el qvi non 

 facile a parum doctis distingvi possint: ideo, qvia tenendi spectatoris causa vult pocta noster 

 omnes qvinqve actus velut unum fieri, ne respiret qvodam modo atqve distincta alicuhi conti- 

 nuatione succedentium rerum ante aulaca sublata fastidiosus spectator exsurgat. Cfr. eun- 

 dem in praef. Andriae. Non tarnen uno tenore ac sine uUis temporis intermissionibus comoe- 

 dias peragi solitas esse, qvod fere contendere videtur Euanthius in verbis supra positis (in 

 annot. ante hane 2:da), Donatus intelligi vult in his ad Adelphos: In dividendis actibus fa- 

 bulae identidem meminerimus, primo paginarum dinutnerationem neqve Graecos neqve Lati- 

 nos servasse, cum ejus distributio Jiujusmodi rationem habeat, ut, ubi attentior spectator esse 

 potuerit, longior actus sit, ubi fastidiosior, brevior atqve conslrictior. Magnum vero atqve 

 delicatum fastidium in comoediis spectandis Euanthius ipsis Atheniensibus aetatum mediae et 

 uovae comoediae aeqvalibus tribuit hoc loco, qvi proxime ei praecedit, ad qvem modo lecto- 

 rem relegavimus: Comoedia vetus ut ab initio chorus fuit paulatimqve personarurti numéro in 

 qvinqve actus processit, ita paidafi?n velut altrito atqve extenuato choro ad novam comoe- 



