fm Qvaestiones Terentianae. 49 



tas", qva jocularia permixta putavit is, qvi apud Douatum tibias im pares huic 

 comoediae addixit, qvam errata ejus et hie et alibi non modo agnoscere, sed 

 qvodam etiam modo interpretari. 



Si necesse nobis esset credere Aelium Donatum ipsum qvarto seculo ea 

 omnia ita scripsisse, qvae sunt de tibiis in ejus praefationibus et in ejusdem 

 de comoedia commeutariolo, auctoritas hujus scriptoris tantum in bis rebus 

 valere debere videretur, qvantum plerumqve valuit. Namqve etiam ultimis 

 Romanae antiqvitatis temporibus qvin tibiae cum suis proprietatibus atqve 

 differentiis in usu fuerint, nihil id dubitationis habet. Qvod cum ita sit, non 

 mihi qvidem hoc assumpserim, ut contendam scriptorem, qvi illis temporibus 

 multa de tibiis attulerit, diversitates earum principales ignorasse, qvamvis fre- 

 qventer non modo in vita publica, sed etiam in privata Romanorum adhibe- 

 rentur. Erratum autem de tibiis esse in scriptis nomen prae se ferentibus 

 Donati e verbis ei tributis et supra saepius prolatis evincere jam eo argu- 

 mento licet, qvod in illis verbis ea „gravitas" (soni, qvi bas nominatur), qvae 

 geueratim ad „seriam comoediae dictionem" et nominatim ad „seriam gravi- 

 tatem" fabularum Terentii affuisse dicitur, tibiis dextris, „id est" — hoc enim 

 additur — „Lydiis" adjudicatur, Lydias vero voce acutissima usas esse certo 

 demonstratum est (p. 1 5 sq.). Et hoc concesso illud seqvitur, de discrimine dex- 

 trarum et sinistrarum siraul falso jiidicatum esse et contraria pro veris du- 

 cenda. Qvod si forte nunc commemoratio Lydiarum et in libello de comoe- 

 dia, ubi sunt qvae eam non habeant libri MSS., et in praefatione Adelpho- 

 rum aliéna manu adjecta et expellenda videbitur: at tamen sani judicii post- 

 hac non erit verbis praefationum credere de tibiis Adelphorum et Eunuchi, 

 spreto librorum Terentii omnium consensu, qvi si earum comoediarum tibias 

 recte nominant, ex Eunucho clare elucet, qvales dextrae fuerint, et idcirco 

 etiam, qvales e contrario sinistrae: illas in comoediis laetitiae et joculaii li- 

 centiae aptas eamqve ob rem — nam apud Donatum hoc conjungitur — acu- 

 tas fuisse, has vero contrarias. Sed, ut eo, unde egressa est oratio, rever- 

 tatur, qvemadmodum in Donati commentariis ad versus Terentii saepe diversi 

 scriptores facile dignoscuntur, qvi dissimili ratione eandem rem dijudicant, 

 ita in praefationibus non omnia sunt Donati. Hujus in his verba de canti- 

 cis et diverbiis nonnumqvam tarn esse ab aliis mutata, ut novam vel potius 

 nullam sententiara acceperint, in hac ipsa commentatione jam ostendisse mihi 

 videor. Atqve omnino canticorum memoria in Donati opere vel prope oblit- 

 teratam vel tamqvam e longinqvo revocatam se praebet. Ut enim is, cujus 

 sunt haec, qvalia nunc habentur, de Phormione in ejus fabulae praefatione: 

 „totaqve diverbiis facetissimis et gestum desiderantibus scenicum et svavissi- 



7 



