Qvaestiones Terentianae. 51 



ejus fugere posset, confidenter verba mutavit; addiditqve explicationem, qva 

 „gravitatem", qvae nulla est, aliqvam tarnen atqve adeo multam huic comoe- 

 diae esse, cui ideo duas dextras ascriptas opinabatur, facile concedens, prop- 

 ter jocularia etiam sinistra opus fuisse narrat. Et idem sine dubio liomo ad 

 Adelphos, sua de tibiis sententia ductus, qvam etiam hic explicatam voluit, 

 verba baec scripsit: „Modulata est autem übiis dexiris, ici est Lydïis, oh se- 

 riam gravitatem, qva fere in omnibus comoediis utitur hic poeta". Etenim, 

 sive ille seriam gravitatem canticorum hujus fabulae ipse animadvertit, sive, 

 ut propter verba ibidem seqveutia credibilius est, a Donato jam commemora- 

 tam vidit, Sarrauis eam exprimi non potuisse cura sibi persvasisset, iis tibiis 

 dextras vel Lydias substituit. Restât dicere de his in Donati de comoedia 

 scripto, in qvibus menda inesse Boeckhii ingenii acies intellexit: Dextrae 

 autem et Lydiae sua gravitate seriam comoediae dictionem pronuntiahant. 

 Sinistrae et Serranae acuminis Icvitate jocum in comoedia ostendehant. His 

 etiam verbis ista praefationum ad Donatum auctorem referri visa sunt; at ni- 

 hil minus concedendum est. Una cum praefatiouibus et commentariis Donati 

 ad tempora recentiora pervenit hoc ejusdem qvod inscribi solet de comoedia 

 (vel etiam de tragoedia et comoedia) fragraentum, idqve, nunc mutilum, totius 

 operis Donati de Terentii fabulis prooemium fuit, ad qvod ideo lectorcs dele- 

 gantur in praefatione sive argumente Adelphorum hoc loco (p. XVIII edit. 

 Klotz.): „Protasis est turbulenta, epitasis clamosa, catastrophe lenis, qvarum 

 partium rationem diligentius in princijno proposuimus, cum de comoedia qvae- 

 dam diceremiis'"'' . Locus indicatus hic est: „Protasis est primus actus initi- 

 umqve dramatis, qvo pars argumenti explicatur, pars reticetur ad populi ex- 

 spectationem tenendam. Epitasis est" e. q. s. *). Itaqve nullius est audaciae 

 sic sentire, emendatorem eum sane audacissimum, qvi duos illos locos in prae- 

 fatiouibus corrigere sibi visus est, simul tertium in eodem libro ita mutavisse, 

 ut ea, qvae de sinistris et Sarranis dicta erant, ad dextras et L}dias, eaqve, 

 qvae de his, ad illas traheret; qvam ipsam permuta tionem hoc loco factam 

 esse vidit, sed negligentiae in excerpeudo admissae assignavit neqve ullo 

 modo cum duobus praefationum locis composuit Boeckhius **). Donati autem 



*) His verbis inter se conjungi, uni auctori vindicandos, commentarios Donati et libel- 

 lum de comoedia inscriptum vidit jam Scliopenus in Museo Rlien. anni 1827, p. 155. 



**) Dicit enim p. 166 ante libelli de comoedia verba a se prolata: Gegen die an- 

 dere Meinung des Salmasius, dass nämlich die tibia sinistra den Discant^ die dcxtra den 

 Bass spiele, oder jene höher, diese tiefer gehe, lassen sich sehr gegiiindete Einwendungeyi 

 machen, da sie einzig auf dem Zeugnisse des vielfach verderbten und von Vnnissenden 

 interpolirien Donatus de tragoedia et cotnoedia beruht; et post liaec verba nihil addit prae- 



