Qvaestiones Terentianae. 81 



secrat, ut iii viri sui justitia, qvam falso inteipretantur „lenitatem", stultitiae 

 suae aliqvid sit pracsidii, hoc est, ut justus et aeqvus judex décernât non 

 debere prudentiam exspectari in muliere, qvam ipsa natura non meliorem crea- 

 verit. In haec si conveniret illud aiihmis natu gravior, enarratio tantum, non 

 etiam emendatio reqvireretur. At nusqvam spectatur in substantivo natu hu- 

 mana conditio, ut non de aetate dicatur, velut magno natu, grandior natu, 

 tantus natu; néqve umqvam nisi in hanc sententiam id vocabuhim in versu 

 Terentii acceperunt. Sed unius modo litterulae additione opus est. Scrip- 

 sisse enim poetam puto non natu, sed natus, h. e. natura conformatus. Cfr. 

 ex. c. Varr. de re rust. I. 6: alius ager bene natus, atius maie; Liv. IX. 2: 

 ita natus locus est: saltus duo alti, angusti silvosiqve sunt cet.; Cic. de Or. 

 I. 20: idqve cum argumentis docucrat, qvod ita nati essemus, ut et blandiri 

 suppliciter et subtiliter insinuare Us, a qvibus esset petendum, et adver sarios 

 minaciter terrere possemus cet.; Plaut. Cas. II. 5. 35: ita rem natam intet- 

 lego. Ac re vera apud Terentium cura virili virtute levem, ut Atheniensi- 

 bus vulgo visa est, et prae iüa spernendam naturam feminarum conferri ver- 

 sus ibi seqventes explanant. Qvemadmodum enim in alia scena Chrêmes ira 

 rursus in uxorem mota exclamât: Oh, pergin midier esse? (v. 1006), sic in 

 hac, ubi in eam cum sensu suae dignitatis despicientiam mulieris statim ex- 

 prompsit (v. 621), virilis mentis praestantia subjectissime ab ipsa concessa 

 tam celeriter mitigatur, ut nullo aetati seuili qvamvis humiliter praestito ho- 

 nore id ita facile fieri potuisse videatur (v. 647—649); et verba Sostratae, 

 qvae tum seqvuntur, non de eo commonefaciunt, qvod Bentlejus annotavit, 

 „stultos omnes et miseros esse superstitiosos", sed apertissime feminarum stul- 

 titiam et superstitionem confiteutur: 



Ut stùltae et miseras omnés sumus 

 Réligiosae, qvam éxponendam dô Uli, de digito ànidum 

 Détraho cet.; 

 ubi misère cum Westerhovio et aliis multo malim, qvam cum Fleckeiseno et 

 Bentlejo miserae. Itaqve versum 645 sic constituens: Qvando tuos est ani- 

 mus natus gravior, ignoscentior, mendum pervetus, qvod etiam cod. Bembi- 

 nus et Codices Servii, ad Aen. IX. 291 versum Terentii commemorantis, ha- 

 bent, féliciter correxisse mihi videor. 



n— IV. 



Adelph. v. 357. Andr. v. 703. Hecyr. v. 248. 



His locis vetusto errore librariorum duo verba in uuum confusa esse vi- 

 dentur. 



11 



