Qvaestiones Terentianae. 91 



pulo Romano scriptorem fabulae palliatae in ea aliqvo modo attulisse. Gra- 

 vius sane qvodpiam peccatum, non id, qvod nullum videretur, Terentius hoc 

 loco in adversario notavit. Itaqve jure Bentlejus decesse rejecit et bene in 

 ejus verbi loco posait dixisse, qvod jam ante Perizonius conjecerat et postea 

 approbavit Ruhnkenius. Sed cetera in hoc versu nemo expedivit. Credit 

 enim Bentlejus a Luscio aliqvem in cavea fuisse constitutum, qvi populi spec- 

 tantis nomine cum histrione verba faceret: hoc ig-itur ei poetae vitio verti, 

 qvod populura eo modo in scenam induxerit cum servo loqventem. At ipsa 

 verba, qvae e cavea dicta essent, qvalia fuissent in ore loqventis cum actore 

 spectatoris? Cum his verbis, in qvibus nihil correxit Bentlejus, com])aravit 

 versum Curculionis Plautinae 200: Cédo mihi contra aürichako, cm ego sano 

 sérviarn, qvem dicit servus domini amore insanientis, et initium Piuti Aristo- 

 phaneae, ubi omnes deos servus testatur, qvam sit molestum JovXov yfvied'ui 

 :T(XQa(fQovovvTog ôa0;roroi'; verum si Terentius inauditam in fabula agenda novi- 

 tatem inimici criminatus esset, alio qvodam modo id fecisset neqve verba repe- 

 tisset non sane notabilia, etiamsi haec ipsa Lavinius tribuisset homini de ca- 

 vea clamanti; hic vero poeta non eorum certe verborum causa caveam in see^ 

 nam commutasset. Videtur autem a servo in scena agente et spectatores, ut 

 fit, alloqvente responsum sibi datum facile fingi potuisse: qvemadmodîim in 

 prologo Captivorum actor^ postqvam de argumento fabulae narravit, rog-at: 

 j'atu hoc tenetis? et primum addit, qvasi annuerint spectatores: opiumumst^ 

 deinde, velut si qvidam negarit: negat hercle vero ille vKumus, et qvae se- 

 qvuntur reliqva. Qvis non videt non modo nutum et renutum, sed qvaevis 

 verba spectatoribus ita potuisse ab jocante histrione assignari? Atqve id si 

 in comoedia Luscii sic se liabuit, ille rêvera fecit servo currenä in v-i-u Di- 

 xisse populum; sin autem reapse spectatorem cum actore loqventem induxis- 

 set, non dixisse, sed dicentem populum fecisset *). Pergam nunc ad cetera, 

 si possim, explicanda. Servis num Romae inter spectatores fabularum sceni- 

 carum locus concessus sit, Ritschelius **) suo jure addubitat, ut tarnen, testî- 

 bus veteribus auditis, hoc Judicium faciat: „legitimum qvidem et qvavis of- 

 fensione vacuum ad caveam aditum servis non fuisse, sed eundem us« tamen, 

 sive abusum dicere malueris, invaluisse atqve id lieentiae servis induisisse 

 magistratus. " Cujus lieentiae maxime luculenta testimonia ad tempora libe- 

 rae reipublicae aetate Luscii Lavinii et Terentii inferiora pertinent; ut autem. 



*) Comparandus est infinitivi usus loco Horatiano Sat. 1. 2. 21. Nam paler ille, Te- 

 renli Fabula qvem miserum gnalo vixisse fugalo InclucU, uwu tam misère vïvens- proponitiur 

 iu hac fabula, qvam vixisse uanatur. 



**) Parergon p. 223—225 et XIX sq. 



