komsl iiiel zijn onigaaii, die (M' l»estaat (iissL-lioii deze knillotcn 

 van den cacaobooni en de hcksonbozems, welke in vele boomen 

 kunnen worden gevormd door de werking van sommige parasi- 

 tische zwammen uit het geslacht Exoascus, alsmede door die 

 van enkele soorten van roestz wammen. 



Over heksenbezems liandelde ik met enkele woorden in do 

 rede, uitgesprolven bij gelegenheid van mijne aanvaarding van 

 het HoogleeraarsambL te Amsterdam (zie P deel van dit Tijd- 

 schrift, bl. 144 (,'n 145); en Mejuf vrouw Destrée, te s'Gra- 

 venhage handelde! er uitvoeriger over in baar opstel ovei' de 

 Exoasceeën (zie 2^^ deel van dit Tijdschrift, bl. 83 en 84). 

 Toch wil ik hier de heksenbezems nog iets meer opzettelijk 

 bespreken dan in de Ixüde aangc^haalde opstellen mog(;lijk was. 

 Ik bepaal mij tot die, welke door Exoascussoorten worden 

 in "t leven geroepen, (mi verwijs daarbij vooreerst naar Plaat O, 

 waar een berkentak in bladerloozen toestand is afgebe(dd met 

 twee boven elkaar staand(3 heksenbezems. 



^^'aar zich een hcksenbezem gaat vormen, is altijd eerst 

 een knop iloor de zwam geïnfecteerd, welke knop zich dan 

 abnormaal onl wikl^elt. Do scheut nameiüijk, welke uit zoo- 

 daiiigen knoj) ontstaat, woi'dt veel dikkei' dan de nicrt geïnfec- 

 teerde twiJL;-, waaraan zij li(;vestigd is. De bladei'en aan dien 

 scheut kunnen noianaal zijn of wel vei'schillende abnormali- 

 teiten vei'tooneii ; daarov(U' Zal hiei'ondei' nader worden ges[»ro- 

 ken. Alle knoppen, ^\•elke zicli aan zoo'n jongen scheut vor- 

 men, komen tot ontwikkeling : ook die, welke in eiMi normaal 

 geval rustend zouden zijn geblev(Mi. Zoo vormt zich in vol- 

 gende jai'en uit wat vi'oegei' d(; geïni'ecteei'de kno]) was, een 

 sterk vei'takt stels(;l van dielit opcüieengehoopte lakken. Va' 

 ontstaan aan dit s(els(4 van takken slechts Z(dden bloem- 

 knopi)en, gewoonlijk niet andei's dan hladkno]>pen, die 

 natinu'lijk alwcsei' (ot nieuwe vei'iakking aaideiding geven. 

 Aldus woi'deii de zoogenoemende - ln'hsoiJx'zmns »> of 



