— 173 — 



van het stengelgedeelte boven de plaats van infectie de 

 typische bruine kleur verkrijgt. Kortom, de plant heeft het 

 karakteristieke ziektebeeld, zooals wij dat boven beschreven 

 hebben. 



Het wegrotten van bladeren en stam, wat bij de ons toe- 

 gezonden koolplanten voorkwam en wat gepaard gaat met 

 ontwikkeling van den hoogst onaangenamen reuk, aan rot- 

 tende kool eigen, is echter een secundair verschijnsel, dat 

 zich alleen vertoont als de atmosfeer bijzonder vochtig is. 

 Het is het gevolg van de werking van secundaire, sapro- 

 phytische bacteriën. De vertering van stam- en bladparen- 

 chym, die Pseudomonas campestris te weeg brengt, is een 

 droog rot zonder stank. 



Ook door de bladeren te infecteeren kan men de plant 

 ziek maken; maar ook hierbij moet men de bacteriën in het 

 hout (in de nerven dus) brengen; een infectie ^^an het blad- 

 parenchym blijft gewoonlijk zonder resultaat. Doch het is 

 niet noodig een wond te maken om de bacteriën in het hout 

 te brengen : de z.g. « Avaterporen », die de plaats van uit- 

 monding der houtvaten zijn, kunnen voor de bacteriën ook 

 als toegangsplaatsen tot de houtvaten dienst doen : door een 

 druppel van een vloeistof waarin de bacteriën zich bevinden 

 op een waterpore te brengen, kan men — volgens Erwin 

 Smith — de infectie bewerken. 



Hoe zal nu echter in de natuur de besmetting plaats 

 vinden, hoe zullen de bacteriën in de gelegenheid gesteld 

 worden in de houtvaten te komen? Erwin Smith vermoedt 

 dat dit gedeeltelijk door middel van de waterporen plaats 

 vindt; maar dat verder allerlei dieren, die aan de bladeren 

 van de kool vreten (slakken, koolrupsen) of in wortel of 

 stam indringen (larven van de kool vlieg, ritnaalden, enger- 

 lingen, aardvlooien), in staat zijn die infectie te be- 

 werkstelligen, wanneer de omgevende grond door de bac- 



