— 174 — 



teriën besmet is. De proef, die hij natn, bevestigde zijn 

 vermoeden. Slakiven, die hij eerst gedurende een paar 

 minuten had gedompeld in een oplossing, waarin zich de 

 bacteriën bevonden, liet hij, gedurende één nacht vreten aan 

 een paar gezonde koolplanten. Den volgenden dag bleken 

 de slakken hier en daar een stukje uit het blad gevreten te 

 hebben ; na verloop van een paar weken was de bruin- 

 kleuring der vaatbundels, uitgaande van sommige der aan- 

 gevreten plaatsen, reeds te zien, weldra breidde de ziekte 

 zich over het blad uit en de bacteriën bereikten den bladsteel 

 en den stam. 



Aan de ons toegezonden planten was wegens het ver- 

 gevorderd ziektestadium niet meer met zekerheid uit te 

 maken waar de infectie had plaats gevonden. Maar onze 

 inzender, de heer Porte, dien wij verzocht hadden eens na 

 te gaan, waar de bruinkleuring pleegt te beginnen, ant- 

 woordde ons ; « Wij zijn tot de conclusie gekomen (dat de 

 bacteriën hun intrede) niet in de bladeren (doenj. Bij vele 

 kooien zijn de buitenste bladen volkomen gezond, terwijl in 

 de kool ziekelijke nerven voorkomen, correspondeerende 

 met de houtvaten van den stam. Verscheiden kooien wor- 

 den tegenwoordig nog verkocht, waaraan uiterlijk niets is 

 te bespeuren, maar waarvan alleen de doorsnee van den 

 stam op de bekende wijze de ziekte verraadt. Tracht men 

 ze te bewaren, dan blijkt het over eenige dagen of weken, dat 

 ze ongeschikt zijn voor overwintering, hoe gaaf ze zich ook 

 voor 't oog voordeden. De infectie schijnt dus hier in den 

 stam begonnen te zijn. » De heer Porte deelde ons nog 

 verder mee : « Algemeen is men hier van oordeel, dat de 

 besmetting reeds plaats heeft gehad op de plantenbedden.... 

 Bekend is het, dat planten van bepaalde bedden overal ziek 

 werden, terwijl planten van andere bedden, die op dezelfde 

 akkers werden geplant, volkomen goed bleven. Moet hier 



