— 176 — 



zelfde bed of het verbouwen op hetzelfde land, verschaft men 

 allen parasieten van kool, ook den bacteriën, een gunstige 

 gelegenheid zich sterk te vermenigvuldigen en hun vernie- 

 lingswerk van jaar op jaar grooter uitbreiding te geven. 

 En vooral mag niet op land, waar zich de bacteriënziekte 

 vertoond heeft, een volgend jaar weer kool verbouwd wor- 

 den of een ander gewas, dat voor de ziekte vatbaar kan zijn 

 (koolzaad, mosterzaad, koolrapen, turnips, radijs). 



De bacteriën zijn niet kieskeurig in hun voedsel : zij 

 groeien welig op gelatine, op aardappelschijfjes, op aftreksel 

 van uien, op schijfjes wortel, enz. ; en al is de proef er nog 

 niet meegenomen, toch kan menverzekcrd zijn, dat ook dier- 

 lijke mest een geschikt substraat voor hen is. Met het oog 

 op deze ziekte verdient kunstmest dus den voorkeur boven 

 natuurmest. 



Al is het aantal plantenziekten, die door bacteriën ver- 

 oorzaakt worden, in vergelijking van dat der ziekten, welke 

 zwammen teweeg brengen, zeker zeer gering, toch zijn in 

 de laatste jaren meer en meer ziekten bekend geworden, 

 die aan de werking van bacteriën moeten toegeschreven wor- 

 den. Wel blijft het opvallend, dat, terwijl bij de dieren de 

 bacteriën als ziekteverwekkers veel belangrijker zijn dan de 

 zwammen, dit bij de planten juist omgelveerd is; maar dat 

 bacteriönziekten bij de planten niet zouden voorkomen (zoo- 

 als men vroeger dacht) is gebleken onjuist te zijn. Er gaat 

 geen jaar voorbij of nieuwe plantenziekten worden bekend, 

 waarvan bacteriën de oorzaak zijn. 



Zoo waren wij in den loop van dit jaar in degclegen- 

 h(!id, een bacterioziekte te onderzoeken, die bij een kweeJver 

 te Ilaarleiii o[)Lrad oiidoi' de z()iner\ iolieren (Cheiranthus 

 annuus) eii die in vele op/icliten overeenkomst lieeft met 

 de boven Ijcschreven bacterieziekte der kool : de bladeren 



