— 143 — 



als waterreservoirs; haar wand verandert niet in houtstof, maar 

 blijft uit cellulose bestaan, en vertoont een zeer groot aantal 

 poren, waardoor veel vocht uit de omgevende vaten kan worden 

 opgenomen. De bodem der tuinen te El-Oued, Avaar de bedoelde 

 gewassen worden geteeld, bestaat uit eene zandlaag van meer dan 

 50 Meter diep, die al het water, waarmee twee maal per daggego- 

 ten wordt, gretig opslorpt, zoodat die planten, welke niet in staat 

 zijn, bij elke begieting eene zekere hoeveelheid water in reserve te 

 houden, in den tusschentijd verwelken. De door de werking van 

 Heterodera ontstane reuzencellen nu spelen de rol van waterreser- 

 voirs. En zoo leeft de groote verdelger van koffieboomen in Zuid- 

 Amerika, de vijand van tomaten, augurken, klaver en vele 

 andere planten in Europa en Noord-Amerika, in de Sahara met 

 de gewassen, waarin hij zich vestigt, tot weerszijdsch nut, in 

 dezelfde verhouding als de zwammen en algen dat doen in het 

 combinatie-organisme, dat men korstmos noemt. Waar is nu 

 de grens tusschen parasitisme en mutualisme? Maar tevens 

 vraagt men dan : waar is de grens tusschen pathologie en physio- 

 logie? Het ligt in den aard der zaak, dat de phytopatholoog er 

 dikwijls toe komt, dingen te bestudeeren,die voor de physiologie 

 der gewassen van het hoogste belang zijn. 



Verder kan soms de abnormale bouw van een of ander 

 ziekelijk plantendeel er toe bijdragen, den normalen bouw en het 

 ontstaan van zoodanig plantendeel beter te doen begrijpen. Zoo 

 leeren ons immers de tot kroonbladeren vervormde meeldraden 

 van sommige bloemen, dat deze organen als phyllomata te be- 

 schouwen zijn. 



Ik sprak zooeven van korstmossen. De algen, die tot het 

 ontstaan van het korstmos meewerken, zijn klein en worden 

 geheel door de zwamdraden omhuld. Daardoor kunnen deze 

 zwamdraden aan de door hen ingesloten chlorophyllhoudende 

 wezens water en anorganische stoffen toevoeren ; en zoo kan het 

 korstmos als geheel geïsoleerde zelfstandige plant optreden 



