— 154 — 



Na te vergeefs naar woekerzwammen en bacteriën gezocht te 

 hebben, nam Massee de volgende proeven : 



Er werd een jonge, gezonde plant van HabenariaSusannaeR.BR. 

 gekozen, die geen vlekkenziekte vertoonde en gekweekt was in een 

 broeikas, waar de temperatuur 75° a 80° Fahr. (ongeveer 24° a 

 26,5" C.) bedroeg. — Kleine stukjes ijs werden op de gezonde 

 opperhuid aan de bovenzijde der bladen gelegd. Tusschen de stukjes 

 ijs werden tusschenruimten gelaten. Daarna werd de plant met den 

 poi, waarin zij groeide, geplaatst onder een glazen klok, waarover 

 men gedurende 12 uur koud water liet vloeien, zoodat de tempera- 

 tuur onder de klok daalde tot 41" a 45° F. (ongeveer 5° a 7 f ° C.) 

 Vier-en-twintig uur na deze proef kon men reeds op de plaatsen, 

 waar ijsdeeltjes gelegen hadden, bleeke vlekjes waarnemen en 

 binnen een tijdverloop van vier dagen waren al de ontwikkelings- 

 toestanden van de vlekkenziekte zichtbaar. 



Nieuwe proeven werden genomen, juist onder dezelfde voor- 

 waarden, maar in plaats van ijsdeeltjes werden waterdruppeltjes op 

 de bladen gebracht; de uitslag was dezelfde : overal waar druppeltjes 

 vocht hadden gelegen, vertoonden zich weldra de bekende vlekken, 

 als men de plant aan een veel lagere temperatuur dan de gewone 

 blootstelde. 



Uit talrijke andere proeven bleek nog dat de daling der tem- 

 peratuur ten minste 9» F. (5° C) moet bedragen, om, hij aanwezig- 

 heid van waterdruppeltjes, de vlekkenziekte te doen ontstaan. 

 Planten, die bij een hooge temperatuur gegroeid waren, bekwamen 

 vlekken bij een geringere daling dan planten, die aan een lagere 

 temperatuur gewend waren. 



Daarenboven werd bewezen dat nog andere factoren dan deaan- 

 wezigheid van waterdruppeltjes en de verlaging der temperatuur in 

 het spel zyn. Het watergehalte van de weefsels van de plant heeft 

 eveneens een invloed op het ontstaan der ziekte. Een bol, met het 

 daarbij behoorend blad werd van een mooderplant afgesneden en 

 drie dagen op een droge plaats gehouden : in dit geval was het niet 

 mogelijk door de boven beschreven methoden vlekken op de bladen 

 te doen ontstaan; een andere bol, die zoo veel_ mogelijk aan den 

 eersten gelijk was en aan dezelfde plant was ontleend, werd in 

 water geplaatst, en bij dit exemplaar kon men gemakkelijk in vier 

 dagen al de ontwikkelingstoe.standen van de vlekkenziekte te voor- 



