_ 155 — 



•schyn roepen. Uitslagen van denzelfden aard werden verkregen, 

 ■wanneer men geheele planten bij de proefneming bezigde : die, welke 

 rijkelijk water ontvingen en bi.j een hooge warmte groeiden, 

 ««spotten » gemakkelijk; planten welke zich in den toestand van 

 rust bevonden, waaraan weinig water werd gegeven en die aan een 

 lagere temperatuur blootgesteld waren, bleven gewoonlgk voor de 

 vlekkenziekte volkomen gespaard. Onder overigens gelijke levens- 

 voorwaarden wordt het « spotten » met de grootste zekerheid en 

 in den kortsten tijd te voorschijn geroepen, wanneer de lucht van 

 •de broeikas waarin de proef genomen wordt, met waterdamp is 

 verzadigd. 



Door proefnemingen werd eveneens bewezen dat het bruin wor- 

 den van de wijngaardbladen kan veroorzaakt worden door een aan- 

 zienlijk neerslag van dauw of door hevigen regen, wanneer deze 

 verschijnselen door een snelle daling van de temperatuur worden 

 gevolgd. Massee neemt aan dat de ziekte der tomaatbladen, — 

 welke doorABBEY aan eene SWimzwSim, Plasmodiophora tomati, 

 wordt toegeschreven — eveneens door de bovenvermelde oorzaken 

 teweeggebracht wordt. 



Massee komt dus tot het besluit dat de vlekkenziekte der orchi- 

 deeën niet door parasieten wordt veroorzaakt, maar teweeggebracht 

 wordt door de aanwezigheid van kleine waterdruppeltjes aan de 

 oppervlakte der bladen, op een oogenblik dat de temperatuur 

 bijzonder laag is en de wortels rijkelijk van water zijn voorzien. 

 Omstandigheden, die het « spotten " begunstigen en die dus in de 

 practijk zooveel mogelijk dienen vermeden te worden zijn : 1° te 

 hooge temperatuur van de broeikas waarin de planten groeien ; 

 2" te veel water en te weinig lucht in het bereik der wortels; 

 3" besproeien of bespuiten bij dalende, in plaats van bij klimmende 

 temperatuur. 



Massee heeft de zieke bladen ook microscopisch onderzocht : eerst 

 ■ontstaat 'plasmolyse (d. w. z. dat de inhoud (protoplasraa) der cellen zich 

 samentrekt); daarna verdwijnen de bladgroenkorrels uit de {palissade-) 

 cellen, die onder de opperhuid (epidermis) gelegen zijn; daardoor wordt 

 het verbleeken van de aangetaste plaats veroorzaakt. In iedere cel ontstaat 

 een sterk lichtb ekende, doorzichtige bol, die als olie uitziet; deze bol is in 

 ■den beginne in zijn midden nog korrelig, ten gevolge van de aanwezig- 

 heid van de zetmeelkorreltjes. die door de ontbinding der bladgroenkorrels 



