49 



sterk vertegenwoordigd is, dan zullen er in dit eerste jaar 200 

 vlinders (100 wijfjes) en 100 parasieten (50 wijfjes) uitkomen. 

 Het volgend jaar zullen er van de 100 X 100 rupsen, die de 

 dan levende generatie telt, 50 X 100 aangetast worden, zoodat 

 er aan het einde van dat jaar 5000 vlinders en 5000 parasieten 

 zullen uitkomen. Het derde jaar zullen alle rupsen zijn aange- 

 tast; het vierde jaar is de rupsenplaag verdwenen. 



Dit theoretisch voorbeeld verklaart duidelijk het verschijnsel, 

 dat een schadelijk insect, na zich gedurende eenige jaren steeds 

 vermeerderd te hebben, plotseling zoo goed als geheel kan 

 verdwijnen, een verschijnsel, dat bij de verwoestingen aan onze 

 ooftboomen door spinselmotten, aan onze naaldbosschen door 

 rupsen ') en aan onze graanvelden door galmuggen aangebracht, 

 telkens weer opnieuw kan worden waargenomen. Hongersnood, 

 en atmosferische invloeden zijn natuurlijk factoren, die mede- 

 werken tot het beëindigen van de plaag. Een nog veel regel- 

 matiger periodiciteit is waargenomen bij meikevers en kniptorren, 

 maar deze berust eenvoudig daarop, dat deze dieren, vóór zij 

 als kever verschijnen, resp. drie, en vier of vijf jaren als larve 

 in den grond doorbrengen. ^) 



Het is opmerkelijk, dat het eerste type van periodiciteit, 

 die scherpe afwisseling tusschen sterke vermenigvuldiging en 

 schijnbare werkeloosheid, het meest voorkomt bij de vijan- 

 den der gewassen, die over zeer groote uitgestrektheden 



') Zie over de nonvlinderplaag het onlangs verschenen „Rapport betref- 

 fende het optreden van den nonvlinder in Nederland en de maatregelen, 

 die ter bestrijding van de nonvlinderplaag genomen kunnen worden." 

 Dit rapport is gratis verkrijgbaar aan de Directie van den Landbouw 

 te 's-Gravenhage. Over de gestreepte dennenrups en de dennenknoprups 

 verwijs ik naar het meergenoemde opstel van professor Ritzema Bos, 

 blz. 90-94. 



^) Nader wordt dit uiteengezet in „Ziekten en beschadigingen der 

 Landbouwgewassen" door professor Ritzema Bos, tweede druk, II, blz. 

 22 en 23, en 33. 



