58 



gebracht ; ten tweede, dat zich in dien tijd secundaire parasieten 

 kunnen vermeerderen, die dan indirect de schadeHjke diersoort 

 beschermen; ten derde, dat, ook wanneer alle exemplaren van 

 deze laatste zijn aangestoken, hunne vreterij in vele gevallen 

 nog een tijdlang aanhoudt, alsof zij volkomen gezond waren; 

 en ten vierde, dat men verdelgingsmaatregelen altijd slechts min 

 of meer plaatselijk kan toepassen. 



De eerste drie overwegingen zullen in de meeste gevallen 

 ons aansporen om wèl bestrijdingsmaatregelen te nemen; wan- 

 neer slechts een gedeelte van de cultuur of van den oogst er 

 door gered kan worden, zijn zulke maatregelen niet overbodig. 

 En wat de vierde overweging betreft: meestal is er geen reden 

 waarom de verhouding tusschen het aantal phytophage insecten 

 en hunne parasieten op de plaatsen, waar wij ze wel verdelgen, 

 eene andere zou zijn, dan op de plaatsen, waar wij ze niet 

 verdelgen. Meestal zal er door onze maatregelen aan die ver- 

 houding dus niets veranderen. En het is die verhouding — 

 niet het absoluut aantal der beide groepen van dieren — die 

 beslissend is voor den duur van de plaag. 



De stelling, dat de insectenetende vogels eigenlijk meer 

 schade dan nut zouden teweegbrengen, omdat zij zich ook 

 voeden met nuttige insecten, en met door parasieten be- 

 woonde schadelijke insecten, eene stelling, die onlangs nog op 

 zeer spitsvondige wijze door Sévérin is verdedigd, kan op gelijke 

 gronden als bovengenoemd van de hand worden gewezen. '). 



Bij de gypsy-moth-bestrijding in Amerika, heeft men ten 

 opzichte van de hier besproken kwestie zeer positieve erva- 

 ringen kunnen opdoen. Aanvankelijk trachtte men de elk jaar 



') Zie hierover de peiinestrijd tusschen den Heer Séverin in „Bulletin 

 de la Société centrale forestière de Fielgiqiie" van April en Mei 1906 en 

 September, October en November 1907, en professor Ritzf.ma Bos in het 

 „Tijdschrift voor Plantenziekten", 1900 hl/. 105 en 1908 blz. 47. 



