151 



fecti zeer beknopt moesten worden, daar was ik daartoe door de 

 omstandigheden genoodzaakt. Toch heb ik desniettegenstaande 

 getracht, zoo volledig mogelijk te blijven ; en ik geloof ook 

 dat mij zulks, binnen de gestelde grenzen althans, gelukt is; 

 maar zeer dikwijls kon dit slechts geschieden ten koste van 

 de nauwkeurige schildering van het ziektebeeld „in rein patho- 

 logischer und anatomischer Beziehung." 



Inderdaad moet men den schrijver bewonderen, dat hij in 

 een naar verhouding zóó klein bestek, eene zoo groote mate 

 van volledigheid heeft bereikt; en men moet alle respect hebben 

 voor zijne groote belezenheid. Waar de schrijver niet volledig 

 genoeg kon zijn, daar heeft hij door verwijzing naar de litera- 

 tuur den deskundigen lezer verder ingelicht en eene vinger- 

 wijzing voor verdere onderzoekingen gegeven. Hij heeft inder- 

 daad een boek samengesteld van groote waarde, vooral voor 

 den onderzosker op phytopathologisch gebied. En de gebreken, 

 welke het boek aankleven, zijn het gevolg van de omstandigheid, 

 dat Prof. Lindau geen ruimte genoeg te zijner beschikking had. 

 Nadat hij in zijn voorbericht zelf gewezen heeft op de tekort- 

 komingen van het door hem bewerkte deel, en heeft uitge- 

 legd, waaraan die te wijten zijn, eindigt hij met de woorden: 

 ,Und derjenige, der 's besser macht, werfe den ersten Stein 

 auf mich." 



Nu geloof ik, dat onder de omstandigheden, waaronder Lindau 

 werkte, moeilijk iets beters kon worden verkregen. Toch blijft, 

 naar mijne bescheiden meening, de fout over, dat de opzet van 

 het geheele boek onjuist was. 



Leggen wij omvang en behandelingswijze van het eerste 

 deel als maatstaf aan voor het geheele werk, dan hadden ook 

 deel II en III zoodanigen omvang moeten kunnen krijgen, dat 

 het geheele gebied, 't welk in de laatstgenoemde deelen ter 

 sprake komt, met gelijke uitvoerigheid kon worden behandeld 

 als dit het geval was met de onderwerpen, waaraan deel I is 



