zi 
zaken. In 1902werd dit onderzoek voortgezet, voornamelijk 
met het doel om na te gaan, of nog andere dan de twee reeds 
gevonden soorten, Pseudomonas Iridis en Bacillus omni- 
vorus, als parasiten bij deze ziekte optraden en welke van de 
gevonden soorten als de voornaamste ziekteverwekker moest 
beschouwd worden. Daartoe werden in het voorjaar een 
1á-tal jonge spruiten verzameld,die alle door de ziekte waren 
aangetast, en uit 10 van deze gelukte het de bacterie te iso- 
leeren, die blijkens de infectieproeven als de oorzaak der 
rotting beschouwd moest worden. In acht van deze 10 geval- 
len was weer Bacillus omnivorus de parasiet, doch in de twee 
overige gevallen was eene voor ons geheel nieuwe bacterie 
opgetreden als ziekteoorzaak. Dit was een fluoresceerende, 
de gelatine sterk vervloeiende soort, die, naar het ons voor- 
kwam, groote overeenkomst vertoonde met Pseudomonas 
fuorescens Mig. (Bacillus fluorescens liquefaciens Fligge). 
Wij willen dezen parasiet gemakshalve noemen Pseu- 
domonas fluorescens parasiticus. Pseudomonas Iridis 
vertoonde zich ditmaal niet. Het resultaat van dit onder- 
zoek is dus het feit, dat op het zelfde terrein meer dan éêne 
bacteriesoort als oorzaak der rottingen optrad, van welke 
Bacillus omnivorus waarschijnlijk als de meest voorko- 
mende beschouwd moet worden, terwijl Pseudomonas 
Iridis, Ps. liguefaciens parasiticus en misschien nog 
andere soorten een minder belangrijke rol vervúllen. 
Reeds vroeger (Landbouwkundig Tijdschrift, 1902, 
bl. 165; « Tijdschrift over Plantenziekten », VIII, bl. 9), 
wezen wij er op, dat deze feiten in overeenstemming zijn 
met de resultaten van eenige onderzoekingen, in den laatsten 
tijd verricht en van welke die van Laurent de belangrijkste 
zijn. (« Annales de l'Institut Pasteur, décembre 1898. Zie 
verder Lepoutre (Annales Pasteur, 1902); van Hall (Central- 
blatt für Bakeriologie, 2° Abth., 1902). » Deze onderzoe- 
