_— ÚO 
land voorkomt, waar tot dusver van zijn. voorkomen niets 
bekend was. Te Noordwijk hadden wij op een tweetal 
bedjes van het proefveld ter bestrijding van « kwade plekken » 
in de tulpenvelden mangelwortels gezaaid Deze bleken zeer 
slecht gegroeid te zijn, en waren «stokkerig », zooals men 
dat noemde; d. i. de wortels waren hard, niet vleezig, en 
vertoonden een « baard » (eene sterke ontwikkeling van de 
bijwortels; zie « Ziekten en Beschadigingen », hoven aange- 
haald, 2° deel, bl. 66, fig. 33). De kleine worteltjes waren 
in massa bezet met bietenaaltjes. ‘Trouwens reeds vroeger 
hadden wij in het naburige Sassenheim eene door H.Schachtië 
aan de erwten teweeggebrachte ziekte ontdekt. (Zie bovenaan- 
gehaald werkje, bl. 72); en bij nader onderzoek bleken ons 
ook op andere terreinen nabij Noordwijk de mangelwortels in 
sterke mate te lijden aan de aaltjesziekte. 
Het is mogelijk, dat de groote hoeveelheid stalmest, die 
in de bloembollenstreken wordt gebruikt, en waarin soms 
compost, afkomstig van bietensuikerfabrieken aanwezig is, 
niet vreemd is aan de verbreiding van het bietenaaltje in 
deze streken. 
Aan een’ landbouwer te Wittewierum (Gr.), die ons raad 
vraagde, welke gewassen hij in de eerste jaren zou zaaien op 
een’ grond, waarop het haveraaltje veel schade had teweeg- 
gebracht, werd het volgende geantwoord : 
« Ik zou U raden, den grond, waarop de aaltjesziekte 
voorkomt, goed diep om te werken, en dan het volgende jaar 
boonen te zaaien. Daarop kan dan vlas volgen, vervolgens 
rogge en daarna wikken. Op die wijze teelt U vier jaar ach- 
tereen gewassen, waaraan het aaltje niet, of althans slechts 
bij uitzondering, voorkomt. Daarna zou U dan wel eens 
weer tarwe of gerst kunnen telen, misschien vervolgens nog 
eens weer boonen, en daarna misschien eens weer haver. 
Mogelijk moet deze vruchtwisseling, welke ik U aanraad, om 
4 
