die de tarwe overviel, plotseling en geheel onverwacht, 
want eenige dagen te voren stond het gewaser nog uitstekend 
bij en scheen het veel te beloven. _« Van alle gewassen, die 
in deze streek dit jaar groeien, beloofde tot voor eenigedagen 
de tarwe het meest. In den loop dezer week echter schijnt 
het voor vele stukken tarwe, dat de kans op een goed beschot 
verdwenen is » werd uit Oude Schans gemeld en uit Usquert 
schreef een landbouwer; « . hier en daar begonnen de 
halmen op den grond te vallen, tusschen de andere halmen 
door, in alle richtingen, waardoor het gewas al spoedig een 
wild en verwaaid aanzien kreeg. Het maakte den indruk, 
door dieren doorloopen en vertrapt te zijn ». 
Tegelijkertijd werden ook uit enkele andere streken aan 
het Phytopathologisch Laboratorium dergelijke berichten 
ontvangen, n. l. uit Wageningen (proeftuin der Rijksland- 
bouwschool) en uit Sittard, waar, op een tarweakker van 
25 H.A. 10 H.A. dermate aangetast waren, dat de moeite 
van het dorschen gespaard kon worden. In al die gevallen 
waren de landbouwers getroffen zoowel door het plotselinge 
in het optreden der ziekte als door de groote verwoestingen, 
die waren aangericht (men sprak van 20 °/,, 50 °/, schade en 
soms van meer). 
Uit de onderzoekingen van Prof. Ritzema Bos en Prof. 
Oudemans bleek toen, dat wij hier inderdaad te doen hadden 
met een nieuwen vijand, en wel met een zwam, die den voet 
van den halm doorwoekert, den tarwehalmdooder (Ophio- 
bolus herpotrichus). 
In andere landen echter was de tarwehalmdooder reeds 
sedert verscheidene jaren geen onbekende meer. Sedert 
1894 was hij in Duitschland bekend; aanvankelijk alleen in 
toosten (Silezië) waargenomen, breidde hij zich spoedig uit. 
In 1896 kwamen ook uit West-Falen berichten; twee jaar 
later bleek de ziekte door geheel Duitschland verspreid te 
