== 03 
kleurde knoopen geheel met de draden der zwartzwammen 
doorwoekerd waren. Toch hebben wij thans de overtuiging, 
dat de tarwehalmdooder ook hier de oorzaak van het om- 
vallen was,en wel ten eerste omdat op sommige dier halmen 
in het vroege voorjaar van 1905 de peritheciën van Ophio- 
bolus herpotrichus verschenen zijn en ten tweede omdat wij 
van een zeer ervaren tarweverbouwer uit de prov. Groningen, 
die welbekend met den halmdooder was, bericht ontvingen, 
dat ook bij hem de zwartzwammen zich soms op de be- 
schreven wijze vestigden op de halmen, die oorspronkelijk 
door Ophiobolus waren aangetast. 
In alle door ons onderzochte gevallen was dus de tarwe- 
halmdooder wel degelijk de oorzaak van de ziekte. 
Uit de ingekomen antwoorden blijkt nu, dat nagenoeg in 
alle streken van Nederland, waar de tarweverbouw met 
eenige intensiteit gedreven wordt (b.v. 20 of meer H.A. tarwe 
op 100 H. A. grondoppervlakte), de tarwehalmdooder in de 
laatste jaren in meerdere of mindere mate is opgetreden. 
Slechts in sommige streken in het westen des lands schijnt 
de ziekte nog geheel te ontbreken. Dit is n.l. het geval 
met die streken in N-Holland, waar tarwe geteeld wordt 
(Ypolder, Haarlemmermeer), terwijl op de Zeeuwsche 
eilanden : Walcheren, N.-en Z.-Beveland, Schouwen, Duive- 
land, Tholen et St.-Philipsland de ziekte in zoo geringe mate 
voorkomt, dat men practisch gesproken kan zeggen, dat deze 
eilanden van de ziekte niet te lijden hebben gehad. 
In streken, waar wel tarwe verbouwd wordt, doch 
slechts op zeer geringe schaal (ongeveer 0.1 tot 10 H. A. 
tarwe per 100 H. A. grondoppervlakte), ontbreekt de ziekte 
eveneens ; b. v. langs de kuststreek van Friesland (uitge- 
zonderd in de streek tusschen Harlingen en ’t Bildt, waar 
meer tarwe geteeld wordt en de tarwehalmdooder dan ook 
opgetreden is), de Achterhoek van Gelderland (uitgezonderd 
