— 101 — 
kunnen zijn, dat de grootere stikstofrijkdom van den bodem 
na de teelt van een vlinderbloemig gewas, de oorzaak was 
van een geileren groei der tarween aldus de ziekte in de hand 
werkte. (Zie hieronder punt 4 « Invloed van de bemesting »). 
Wat de gerst betreft, hier zou de mogelijkheid bestaan, 
dat de tarwehalmdooder niet slechts als saprophyt op den 
stoppel, maar zooals [rank met een enkel woord aangaf 
als echte parasiet in de levende plant leefde; doch eensdeels 
is dit al niet waarschijnlijk, omdat dan de nadeelige invloed 
van gerst als voorvruchtzeker nog veel heftiger en duidelijker 
zou geweest zijn en anderdeels hebben ook onze onderzoe- 
kingen — zij ‘t ook op bescheiden schaal — aan ’t licht 
gebracht, dat het omvallen der gerstehalmen in eenige 
gevallen moest toegeschreven worden niet aan Ophiobolus 
herpotrichus maar aan Leptospheeria herpotrichoides. 
4. Invloed van den zaaitijd. 
Een van de duidelijkste uitkomsten, die onze enquête 
aan het licht heeft gebracht is deze, dat de tijd van zaaiing 
van zeer grooten invloed is op het optreden der ziekte en 
dat vroeggezaaide wintertarwe meer kans heeft aan de 
ziekte te lijden dan laatgezaaide. 
In sommige gevallen hebben de landbouwers zelve zich 
hier niet over uitgesproken doch volgt het uit de objectief 
weergegeven feiten. Wij laten hier eenige van die gevallen 
volgen : 
« Ongeveer primo October (was de tarwe gezaaid op de 
velden, die van de ziekte te lijden hadden), tarwe, gezaaid 
in November, bleef gevrijwaard » (Hamdijk); « de later in 
October gezaaide velden zijn meer vrijgebleven » (Nieuw 
Beerta); « de in de eerste helft van October gezaaide (hadden 
van de ziekte te lijden), die begin November gezaaid waren 
(bleven gespaard) » (Westdorpe); « meestentijds vindt men 
