de ziekte in laat gezaaide tarwe niet» (Moerdijk); « half 
October (was de tarwe gezaaid op de velden, die van de 
ziekte te lijden hadden), tarwe, gezaaid einde October en 
November, (bleef gespaard) » (IJzendijke); « Een veld gezaaid 
in de laatste week van September (werd door de ziekte 
geteisterd), een veld gezaaid pl. m half October bleef niet 
geheel vrij, maar was toch beslist minder aangetast» (Ulrum). 
« 20 September (was de tarwe gezaaid op de aangetaste 
velden), 21 October (op de niet-aangetaste) » (Ulrum). 
Niet zelden echter is het den landbouwers zelve ook 
opgevallen en hebben zij ons gemeld, dat de zaaitijd naar 
hun meening veel invloed had. Zoo schreef een inzender 
uit Finsterwolde : « Bijna altijd worden, voor zoover ik heb 
kunnen waarnemen, uitsluitend de vroegst eezaaide velden 
met een dichten stand aangetast ». Een landbouwer uit 
Stadspolder deelde wat uitvoeriger zijne bevindingen mee ; 
op vraag 7 (« wanneer was de tarwe gezaaid op de velden, 
die thans van de ziekte te lijden hebben ? ») antwoordde hij : 
« Dit schijnt mij eene zeer belangrijke vraag. In 1897 was 
de zaaitijd vroeg, de grond zeer geschikt en de weersgesteld- 
heid gunstig. De tarwe schoot bijzonder weelderig op. 
De winter was zacht, zelfs warm. Aan deze beide factoren 
is het m. i. toe te schrijven, dat de verwoestingen in 1898 zoo 
verschrikkelijk waren. Ook dit jaar had de vroegst gezaaide 
tarwe, die ook nu zeer weelderig en vroeg was opgeschoten, 
het meest te lijden. En evenals in 1898 bleef ook nu de 
tarwe, die einde November of in December gezaaid was, 
geheel ongedeerd. Ookdetarwe, die in ’t laatst van October 
gezaaid was, bleef zoover ik kon nagaan, ongedeerd. Hoe 
later gezaaid zooveel te beter ». Nog sterker drukt zich een 
Groningsch landbouwer uit : « Vroeg zaaien is er bepaald 
nadeelig voor, zoo niet de eenige oorzaak van de ziekte » en 
aan het oordeel van dezen inzender maer zeker wel waarde 
