70 



bladoppervlakte uit, dan bij gewone hopbladeren ; en deze 

 eigenschap, zoowel als de omstandigheid, dat de bladeren 

 lichtelijk gerimpeld zijn en dat de bladrand meer gerand is, — 

 is de oorzaak van de uitdrukking, dat de planten „nettle headed" 

 zijn. In de oksels der verschillende nerven treft men abnormaal 

 lichte plekken in de bladschijf aan, omgeven door abnormaal don- 

 kere vlekken. Op de laatstbedoelde plekken is het palissade- 

 weefsel bijzonder sterk ontwikkeld; op de lichtere plekken 

 bestaat geen verschil tusschen palissadeweefsel en sponsweefsel. 

 Soms geeft vergrooting en daarop volgende deeling van de 

 cellen van 't mesophyl! (bladmoes) aanleiding tot het ontstaan 

 van kleine, bladachtige uitwassen van de bladoppervlakte, en 

 wel naast de vaatbundels. — De omstandigheid, dat de lengte- 

 groei der vaatbundels verminderde, terwijl plaatselijke celver- 

 grooting en -vermeerdering in de bladeren plaats greep, — 

 deze omstandigheid was de oorzaak, dat Percival dacht aan 

 aaltjes, als vermoedelijke oorzaak van de ziekten. Hij vond 

 echter geen aaltjes in de bovenaardsche organen, maar wèl in 

 de wortels. De dunnere worteltjes vond hij bezet met de wijfjes 

 van Heterodera Schachtii Muller (het zoogenaamde „bieten- 

 aaltje" dat bij ons — met name in Groningen — meer de haver 

 dan de bieten aantast); maar tevens vond hij in de schors 

 van de dikkere wortels aaltjes, die hem voorkwamen, bij de 

 ziekte der hopplanten eene rol te spelen. Zij waren door het 

 kurkcambium tot in de eigenlijke schors binnengedrongen; 

 naar 't scheen echter niet tot in het zeefdeel der vaatbundels. 

 Op de plaatsen, waar zich de aaltjes bevonden, bleek de 

 levende schors hare heldere oranjekleur te verliezen, spoedig 

 dood te gaan en zich bruin te kleuren. De doode cellen kleurden 

 zich bruin; en doordat zij gingen samenschrompelen, ontston- 

 den er hier en daar kleine, door eene bruine laag omgeven 

 holten te midden van de levende schors. Waar de schors door 

 de bedoelde aaltjes werd bewoond, bleken de aangrenzende 

 houtringen zich eenigszins sterker :'an gewoonlijk te ontwikkelen. 

 In de weefsels zelve, welke door de bedoelde aaltjes werden 

 bewoond, dus geen spoor van hypertrophie ; men nam er geen 

 abnormalen groei of abnormale deeling van cellen waar: niets 

 dan vrij plotseling afsterven der cellen in de naaste omgeving 

 der aaltjes. Maar wèl de voor het stengelaaltje kenmerkende 

 abnormale groeiverschijnselen in de meer verwijderde deelen 

 der plant: houtringen van de wortels, stengels, bladeren. 



Percival zond stukken van wortels der zieke hopplanten aan 

 Dr. de Man te lerseke en aan mij ter determinatie. Beiden 



