71 



constateerden wij, dat wij te doen hadden met een Nematode, 

 die van het stengelaaltje (Tylenchus devastatrix) niet door 

 constante kenmerken te onderscheiden was ; al waren dan ook 

 de aaltjes uit de hopplanten geregeld iets kleiner dan die, 

 welke ik uit hyacinthen, uien, rogge, haver, klaver, boekweit, 

 enz. kende 1). 



Hoewel de hopplanten in Kent door twee soorten van aaltjes 

 te gelijk waren aangetast, zoo schijnen toch de bovenbeschreven 

 ziekteverschijnselen te moeten worden toegeschreven aan 'lylen- 

 chus devastatrix. Heierodera Sc/iachtii toch belet wèl den groei 

 der bovenaardsche deelen, maar brengt daaraan geene eenigszins 

 belangrijke misvormingen teweeg ; en zij veroorzaakt wèl het 

 klein blijven van de door haar aangetaste planten, maar zelden 

 of nooit het doodgaan van deze, en dan nog maar alleen bij 

 één- en tweejarige gewassen, nooit bij overblijvende planten ; 

 terwijl de „nettle headed" hopplanten, volgens informaties, 

 welke Percival van practici bekwam, dood gaan 2). 



Eene ziekte, die althans zeer veel met de door Percival be- 

 schrevene overeenkomt, werd door Nijpels bij de hop waarge- 

 nomen 3). Hier kwam echter Heterodera Schachtii niet aan de 

 wortels voor, maar in de schors der wortels werden Nematoden 

 aangetroffen, welke echter niet werden gedetermineerd, alsmede 

 een mycelium. Onbeslist bleef ook, welke rol ieder van de 

 beide organismen bij het ontstaan der ziekte speelde. 



Eene gelijksoortige ziekte der hop werd door Peglion in 

 Italië waargenomen 4); ik ben evenwel niet in de gelegenheid 

 gev/eest, diens onderzoekingen zelve te lezen. 



Ofschoon nog niet met algeheele zekerheid blijkt te zijn vast- 

 gesteld, dat Tylenchus devastatrix als de oorzaak van het voor- 

 komen van „nettle headed" hopplanten moet worden beschouwd, 

 zoo schijnt het toch wel vrij zeker, dat dit het geval is. 



In ieder geval is uit het onderzoek van Percival gebleken, 

 dat Tylenchus devastatrix, hoewel gewoonlijk in stengels en 

 bladeren levende, toch ook in wortels zich kan ophouden. Het 

 schijnt, dat hij dan toch in de bovenaardsche deelen gelijk- 



!) Percival t. a. p., bl. 190. 



2) id., bl. 188: „What the ultimate result is I have not been able to 

 learn from direct observation, but I am informed that the plant dies 

 away altogcther." 



3) „Maladies des Plantes cultivées," in „Annales de la Société beige de 

 Microscopie", XXIII, 1899, bl. 7-39. 



4) Volgens het door Reh bewerkte 3e deel van Sorauer's „Handbuch 

 der Pflanzenkrankheiten", deel III, bl. 25. 



