143 



Van het werk van Naumann kan dus wel getuigd worden, 

 dat het in een behoefte voorziet. Het is voor de praktijk ge- 

 schreven, dus worden de met het bloote oog waarneembare 

 ziektesymptomen met zeer veel zorg behandeld; meer in 't 

 kort, maar toch voor wie met den mikroskoop weet om te gaan, op 

 voldoende wijze, bespreekt hij de kenmerken, die slechts door 

 het gewapend oog zijn waar te nemen. In een algemeen ge- 

 deelte wordt dan ook een overzicht gegeven van den 

 bouw en de levenswijze der tot de plantenparasieten behoo- 

 rende zwammen. De talrijke, zeer duidelijke figuren, die dit 

 gedeelte van het boek versieren, besparen den auteur menige 

 lange en vervelende beschrijving, en zij stellen den ontwik- 

 kelden practicus in staat zich de noodige vormenkennis voor 

 het zelf determineeren van hun vijanden uit het rijk der zwam- 

 men te verschaffen. 



Het algemeen gedeelte bevat bovendien enkele aanwijzingen 

 over het vervaardigen van mikroskopische praeparaten en over 

 de techniek van het mikroskopisch en experimenteel onderzoek. 

 Of echter de practicus zich uit een boekje die techniek kan 

 eigen maken, betwijfel ik. De tuinbouwschool is hier m.i. onmis- 

 baar. Maar wie met den mikroskoop niet kan omgaan, behoeft 

 zich daarom nog niet geheel beroofd te zien van het hulp- 

 middel, dat Naumann ons in zijn werk biedt. Wanneer men 

 n.1. in het register den naam van de aangetaste plant opzoekt 

 en wanneer men op de daar aangegeven bladzijde de lijst van met 

 het bloote oog waarneembare symptomen raadpleegt, dan komt 

 men ook meestal wel tot het gewenschte doel; den naam van 

 den parasiet. De in kleine letters daarbij vermelde mikrosko- 

 pische kenmerken kunnen, voor wie er wat aan heeft, de juist- 

 heid van dien naam bevestigen. 



Het komt dikwijls voor, dat ziekteverschijnselen, die men zoo 

 op 't eerste gezicht aan eene zwam zou toeschrijven, veroorzaakt 

 worden door heel andere oorzaken. Om een voorbeeld te noemen : 

 op de onderzijde van Chrysanthenbladeren vindt men soms 

 grauwzwarte vlekken, terwijl zulke bladeren vóór hun tijd ver- 

 dorren. Deze vlekken worden veroorzaakt door een mikro- 

 skopisch wormpje, Aphelenchus olesistus Ritz. Bos. Wanneer 

 Naumann zich nu strikt had gehouden aan zijn onderwerp, dan 

 zou zijn boek ons voor zulke ziektegevallen in den steek hebben 

 gelatt-n. Hij heeft gelukkig een ruimere opvatting van zijn taak 

 gehad en dit geval en meer dergelijke wel degelijk opgenomen. 



Dat de schrijver het geheele speciale gedeelte van zijn werk 

 in 80 bladzijden weet samen te vatten, reken ik hem als een 



