144 



groote verdienste aan. Hij heeft die beknoptheid niet bereikt 

 door slechts een vrij beperkt aantal ziekten te behandelen, maar 

 door zich te wachten voor herhalingen. Bij het groote aantal 

 groenten, zaaibloemen, vaste planten en kas- en serreplanten, 

 dat moest worden opgenomen, behoorde er inderdaad nog al 

 wat scherpzinnigheid toe om te maken, dat herhalingen werden 

 buitengesloten. Hij heeft dat doel bereikt, door bij elke nieuwe 

 plantenfamilie, die behandeld wordt, de parasieten, die verschei- 

 dene van haar vertegenwoordigers aantasten, onder den rubriek 

 „familieziekten" te laten voorafgaan. Dan volgen de ziekten, 

 die slechts enkele plantengeslachten of -soorten aantasten. 



Alle voorbehoed- en bestrijdingsmiddelen behandelt Nau- 

 MANN slechts éénmaal en wel in het algemeen gedeelte. Wan- 

 neer de gebruiker van het boek erin geslaagd is den naam 

 van den parasiet te vinden, dan wordt hij eenvoudig door een 

 cijfer verwezen naar een of meerdere van de voorbehoed- of 

 bestrijdingsmiddelen, die voor het speciale geval, dat hem 

 verontrust, kunnen worden aanbevolen. Het tiental bladzijden, 

 dat aan de bestrijding wordt gewijd, bevat een lezens- en be- 

 hartigenswaardig overzicht van de plantenhygiène en voorts 

 een twaalftal middelen waarvan ik een korte opsomming hier laat 

 volgen. Als indirecte bestrijdingsmiddelen worden behandeld : 

 het vermijden van vochtige, ingesloten terreinen; keuze en aan- 

 kweeking van soorten, die tegen de ziekte bestand zijn; het 

 poten van geen andere dan gezonde planten; vruchtwisseling; 

 het vernietigen van planten, van welke besmetting kan uit- 

 gaan. Als directe bestrijdingsmiddelen van niet-chemischen 

 aard leeren wij kennen : het verwijderen en vernietigen van 

 aangetaste, levende planten en van afgestorven, overwinterende 

 deelen ; het uitsnijden van grootere zwammen vóór de sporen 

 rijp zijn. Als chemische middelen worden behandeld : de ont- 

 smetting van zaden; de desinfectie van grond met (bijtende 

 kalk, met zwavelkoolstof); zwavelen; het sproeien met Bor- 

 deauxsche pap. Een tekortkoming acht ik het, dat bij de ont- 

 smetting van zaden de formalinemethode (zie „Tijdschrift over 

 Plantenziekten", 1908, blz. 87—89) niet is genoemd. 



Dat het werkje in de Duitsche taal is geschreven, zal bij 

 de toenemende ontwikkeling van de tuinbouwers in ons land 

 een bezwaar zijn, dat met den dag kleiner wordt. De prijs 

 van 3 Mark kan voor dit boek van 150 bladzijden in groot 

 octavo formaat en rijk voorzien van photographische en naar 

 teekeningen gereproduceerde afbeeldingen, niet te hoog worden 

 genoemd. Q- 



