Observationes criticac in Minucmm 181 



2, 1. Nam negotii et visendi mei gratia Romam contenderat, relicta do- 

 mo, coniuge, liberis, et quod est in liberis amabilius, adlmc annis innocentibus 

 et adhuc dimidiata verba temptantibiis, loquellam ipso offensantis linguae frag- 

 mine dulciorem. Traiectionis exemplum hic locus ex mea sententia satis lucu- 

 lentuni praebet. Nam cum comparativus amabilius, ut uonuulli voluerunt, pro 

 superlativo positus esse vix haberi possit, nihil aliud restât nisi ut cum Kluss- 

 manno 'quo quid est in liberis amabilius?' vel cum Maehlyo 'quo nihil est in 

 1. a.' legamus aut verba quod nihil est in liberis amabilius non suo loco man- 

 sisse putemus. Hoc mihi quidem multo probabilius videtur. Comparativum 

 hoc loco pro superlativo ex usu loquendi inferioris aetatis scriptorum haud satis 

 frequenti usurpatum statuere neque per se verisimile est neque aliis locis Mi- 

 nucianis firmatur. Studium Minucii eleganter concinneque scribendi et optimos 

 scriptores imprimisque Ciceronem imitandi omitto ; cum scripsit, recte loquendi 

 ratio verborumque formarum vis iam adeo non erant debilitatae, ut credere li- 

 çeat eum comparativum pro superlativo summa cum ambiguitate usurpasse. 

 Atque ceteri loci, ubi talem graduum permutationem in eo deprehendisse sibi 

 visi sunt Woelfflinus, Dombartus, alii, ita comparati sunt, ut cum hoc loco 

 recte conferri nequeant. Hi sunt: 3, 6 is se in pueris victorem fer ébat, cu- 

 ius testa et procurreret longius et frequentius exsiliret; 32, 3 sic apnd nos re- 

 ligiosior est ille qui iustior; 34, 6 sapientium clariores, ad quos addi potest 

 20, 1 — pliilosopliorum, quïbus inlustrior gloria est. In omnibus his locis vera 

 inest comparatio, quam non multum ab usitato comparativi usu abhorrere ex 

 eo intellegitur, quod 3, 6 et 20, 1 'quam ceterorum' et 34, 6 'quam ceteri' 

 facile auditur, loco autem qui est 32, 3 religio et iustitia ita inter se 

 comparantur, ut eadem évadât sententia ac si dixerit 'quo quis iustior eo re- 

 ligiosior'. Ac tarnen tres alii loci apud Minucium exstant, ubi comparativum 

 plures superlativi significationem assumpsisse non potest negari. Ait enim 5, 

 11 : in pace etiam non tantum aequatiir nequitia melioribus, sed et colitur, ut 

 in pluribus nescias, utrum sit eorum detestanda pravitas an optanda felici- 



