9) 
een volle wagenvracht van verzameld. Welk gewicht aan ge- 
droogde tabaksbladeren deze planten verloren hadden doen 
gaan, was niet vast te stellen, maar dat dit aanzienlijk was, 
is ongetwijfeld het geval. En ondanks de opruiming in 1915 
stond in September 1916 het hennepvuurgewas even welig 
als het jaar daarvóór. 
Toch behoeft blijkbaar het hennepvuur op de besmette velden, 
niet steeds in even groot aantal te voorschijn te komen, ja 
schijnt het zelfs voor te komen, dat de plant „vanzelf” weer 
verdwijnt of zeer sterk vermindert. In Puiflijk nl. is een veld, 
waar volgens mededeelingen van verbouwers het hennepvuur 
vroeger veel voorkwam en dit nu zonder deze parasiet werd 
gevonden. Meerdere van deze gevallen zijn mij echter niet 
bekend; in alle andere gevallen werd de plant steeds gevonden 
zij het dan soms in een of enkele exemplaren, ook als de 
verbouwer beweerde, dat zij thans niet meer in zijn tabak 
voorkwam. 
Door welke omstandigheden het optreden van Orobanche 
ramosa bevorderd wordt, is niet vastgesteld kunnen worden. 
Natuurlijk wordt de vermeerdering van deze parasiet in de 
hand gewerkt door het geheel ontbreken van vruchtwisseling 
bij den tabaksbouw. Land, dat eenmaal voor tabak is gereed 
gemaakt, wordt in het vervolg elk jaar met tabak beteeld. De 
zeer zware en bijzondere bemesting, die voor de tabak noodig 
is en de daarmede gepaard gaande grondbewerking, maken dit 
noodzakelijk, terwijl de tabaksplanten in geen enkel opzicht den 
schadelijken invloed van het steeds telen van hetzelfde gewas 
op den grond, vertoonen. Wel worden het eene jaar de bedden, 
waarop de tabaksplanten worden uitgeplant, aangelegd op de 
plaats, waar het vorige jaar de paden waren, zoodat het nieuwe 
gewas niet geheel op ouden grond komt te staan. Maar aange- 
zien bij de grondbewerking de grond, die het vorig jaar de 
bedden vormde, tendeele ook dit jaar gebruikt wordt voor het 
