125 
Sindsdien is de aaltjesziekte eene algemeen bekende ziekte der 
erwten geworden in al die streken van ons land, waar het 
stengelaaltje voorkomt en waar erwten worden geteeld. Met 
zoodanige hevigheid trad deze ziekte bij dit gewas op, dat 
reeds in 1904 en 1905, toen door den Heer J. H. OORTWIJN BOTJES 
en mij proeven werden genomen ter opsporing van middelen 
tot bestrijding van het stengelaaltje, met het oog op de énorme 
schade, door aaltjesziekte aan de erwten toegebracht, het nuttig 
werd geacht, op het proefveld ook erwten te telen, o.a. met het doel 
om uit te maken, welke erwtenvariëteiten het meest, welke het 
minst hebben te lijden onder den aanval van het stengelaaltje ').— 
Een ander voorbeeld van het plotseling in massa’s overgaan 
van dit spoelwormpje in een gewas, waarin het tot dusver niet 
werd waargenomen, schijnt te zijn de aantasting van lupinen op 
een proefveld te Nunspeet, waarover de Heer MAYER GMELIN in 
1906 waarnemingen deed °). Men had tot dusver altijd de teelt van 
lupinen op aaltjeszieken roggebodem aanbevolen, deels om den 
grond te verbeteren, waardoor de later weer te zaaien rogge 
sneller groeit, deels om eene voor aaltjes onvatbaar geoordeelde 
plantensoort op den besmetten bodem te verbouwen, waardoor de 
vermeerdering der parasieten zou worden tegengegaan. Voor 
de roggeteelt in besmette streken is het erg jammer, dat de 
tusschenteelt van lupinen nu ook al weer blijkt, tegen de aaltjes- 
ziekte der rogge weinig meer te geven. — Ik wil hierbij echter 
doen opmerken, dat het toch zeer goed mogelijk is, dat het 
stengelaaltje ook reeds vroeger in lupinen heeft geleefd dan in 
1906, zoodat hier niet, als bij de erwten, sprake behoeft te zijn 
van een vrij plotselingen overgang van dat dier in de lupinen. 
Het komt nl. vaak voor, dat de lupinen mislukken : soms kan 
dit liggen in de afwezigheid van de bekende „wortelknolletjes- 
bacteriën“, soms in de beschadiging door de made der lupinen- 
1) Zie „Tijdschrift over plantenziekten”, X (1904), bl. 115, X1 (1905), bl. 149. 
5) Zie „Tijdschrift over plantenziekten”, XII (1906), bl. 93. 
