154 
uitgedrukt: *) Infectie en immuniteit hangen af van het vermogen 
van het protoplasma van den parasiet om de weerstand te 
overwinnen, die de levende cellen van de voedsterplant bieden. 
Vermoedelijk werkt de parasiet hierbij met giftstoffen (enzymen, 
toxinen), en de voedsterplant scheidt eveneens stoffen af, waar- 
mede ze tracht de door de schimmel afgescheiden stoften 
onschadelijk te maken. 
We hebben al gezien, dat er gevallen zijn waargenomen, 
waarin een verzwakte plant vatbaar werd door infectie met een 
schimmelras, waarvoor de gezonde plant volkomen immuun was. 
Maar ook het tegengestelde heeft men waargenomen: gevallen, 
dat een begonnen infectie (door roestzwammen) niet verder ging, 
als men de plant in minder gunstigen toestand bracht, b.v. door 
de wortels sterk af te koelen, of door haar ’t noodige koolzuur 
te onthouden. Dit lijkt nu op ’teerste gezicht wel vreemd, maar 
er blijkt toch eigenlijk alleen uit, dat de schimmel ook haar 
eischen stelt en dat er tusschen parasiet en voedsterplant, eigen- 
aardige, nauwe betrekkingen bestaan, waar men nog weinig van 
weet. 
Het spreekt vrijwel van zelf, dat ook waar heter om te doen 
is immune of resistente rassen te kweeken, een grondige kennis 
van deze betrekkingen van groot belang is. In het bijzonder 
ook zal het steeds noodzakelijk zijn, een nauwkeurig onderzoek 
in te stellen naar een mogelijk aanwezige specialisatie bij de 
parasiet, als men door exacte proeven zich een oordeel wil 
vormen omtrent de meer of mindere resistentie of wel de im- 
muniteit van een nieuw gekweekt ras. 
Overigens behoort het winnen van d.g. rassen meer op het 
gebied der plantenteelt en zaadveredeling, dan wel van de 
phytopathologie en ik wil dit dan ook verder laten rusten. 
1) Zie o.a. H. MARSHALL WARD, Recent Researches on the Parasitism 
of Fungi; Annals of Botany, Vol. XIX, 1905. 
