164 
zoek bleek, dat de zwam reeds sterk op Convallaria gespeciali- 
seerd was en de andere planten niet of slechts zeer zwak kon 
aantasten. 
In deze streek had zich de zwam — tengevolge van de uit- 
gebreide Convallaria-cultuur, in verband met het algemeene 
voorkomen van het rietgras — tot een ware „Calamität” voor 
deze bloemencultuur ontwikkeld. 
Bijzonder opvallend was een geval, waarbij op een half- 
cirkelvormig veld + alle planten sterk aangetast en gedood 
waren. Bij onderzoek vond men, ongeveer in het middelpunt 
van dit veld, aan de slootkant, een vegetatie van rietgras, 
hetwelk dicht met de Uredo-vorm der zwam bezet was. Ook 
dichter bij Hamburg vond men geheele velden met lelietjes 
beplant. Hier ís echter de bodem droger, rietgras is er weinig 
te vinden, zoodat de zwam hier zich niet in die mate kan 
ontwikkelen en weinig kwaad doet. 
In een geval als dit ligt de aangewezen bestrijding der ziekte 
voor de hand, als men zich op goede wetenschappelijke gronden 
rekenschap heeft gegeven van de oorzaken van haar optreden. 
Het is wel overbodig U er op te wijzen, dat dit lang niet 
altijd het geval is en dat de meest nauwkeurige en wetenschap- 
pelijke kennis van een plantenziekte en van de factoren, die 
haar optreden bepalen, ons nog niet altijd de middelen verschaft 
haar te bestrijden. Het getuigt echter van kortzichtigheid en 
oppervlakkigheid, als men de wetenschap daarom zou gering 
schatten; ook om haar zelf moet zij beoefend worden, de 
toepassingen in de praktijk blijven dan op den duur niet uit. 
Het zal mij genoegen doen, als ook deze voordracht iets tot 
dit inzicht heeft bijgedragen. 
H. A. A. VAN DER LEK, 
