170 
zij in vochtig rottenden toestand ; bruinachtig zwarte strepen 
liepen hier en daar langs den stam naar boven, maar een 
30 cM. boven den grond was de bast weder groen en ge- 
zond, met uitzondering van een voor de aantasting zeer 
kenmerkend verschijnsel. De stam was nl. over de ge- 
heele lengte bezet met kleinere en grootere, soms wat geel 
gekleurde knobbels. Bij het onderzoek vond ik in het onder- 
ste, sterk rottende gedeelte een groot aantal humusaaltjes, 
waartusschen echter enkeie exemplaren, die door het bezit 
van een mondstekel verrieden, dat zij tot een voor planten 
schadelijke soort behoorden. Verder naar boven, waar 
de rotting nog niet zoo ver gevorderd was, en in de 
knobbels, trof ik uitsluitend deze aaltjes aan, die allen 
bleken te behooren tot de soort Zwlenchus devastatrix 
Kürn, het beruchte stengelaaltje. Op Pl. VI, fig. 1, is 
een zieke stam afgebeeld; de boven beschreven verschijn- 
selen zijn duidelijk te zien. De bladeren waren reeds van 
deze plant geoogst, maar enkele bladeren van de uitloopers, 
de z.g. dieven, die er nog aan zaten, vertoonden geelgroene 
vlekken, die in den regel aan drie kanten door nerven waren 
begrensd, maar aan de vierde zijde, in de richting naar 
den bladrand, geleidelijk overgingen in het normale weef- 
sel; op het gevoel waren deze vlekjes duidelijk verdikt en 
veel stijver dan het gezonde weefsel. Op het meest rechtsche 
blad van de onderste dief in fig. 2, pl. VI zijn twee zulke 
vlekjes te zien. Ook in deze vlekjes waren stengelaaltjes 
in alle ontwikkelingstoestanden, eieren, larven en volwassen 
mannetjes en vrouwtjes, aanwezig. 
De zaak leek mij ernstig genoeg om eens een onderzoek 
ter plaatse naar de hevigheid van optreden en de ver- 
breiding van de kwaal, en dus van de aangerichte schade, 
te gaan instellen, vooral ook omdat tot dusver nergens in 
de phytopathologische literatuur iets van aantasting van 
tabak door het stengelaaltje is te vinden. 
De heer TuerijssseN was zoo welwillend mij te begeleiden 
